Sorlar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 532-b. — ziyouz.com
Sorlar (Buteo) — qarçiğaylar oilasiga mansub quşlar uruği. 25 turi bor. Yevrosiyoda, Afrika va Amerika kit'alarida, Madagaskar va Gavayya orollarida tarqalgan. Örtaça kattalikda, uz. 28 sm dan 70 sm gaça, vazni 140 g dan 2 kg gaça. Qanotlari va dumi keng. Patlari köproq sariq va malla rangda. Örmon, daşt va toğli hududlarda hamda tundrada yaşaydi. Uyasini daraxtlar, kryalar, jarliklar va yerga quradi. Qulay joyga qurilgan uyalardan har yili foydalanadi. 2—4 ta tuxum qöyadi. Tuxumini köproq modasi bosadi. Inkubatsiya davri 30—40 kun% Bolalarini uyada 45—55 kun boqadi. Asosan, keng tarqalgan kemiruvçilar, ayrim turlari kaltakesak, ilon, quyon, yirik haşarotlar bilan oziqlanadi. Oziq kam bölgan yillari S. bolalari örtasida kannibalizm kuzatiladi, ya'ni katta yohdagi bolalari kiçigi va nimjonini yeydi. S.ning 2 turi Xalqaro tabiatni muhofaza qiliş ittifoqining Qizil kitobiga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СОРЛАР (Buteo) — қарчиғайлар оиласига мансуб қушлар уруғи. 25 тури бор. Евросиёда, Африка ва Америка китъаларида, Мадагаскар ва Гавайя оролларида тарқалган. Ўртача катталикда, уз. 28 см дан 70 см гача, вазни 140 г дан 2 кг гача. Қанотлари ва думи кенг. Патлари кўпроқ сариқ ва малла рангда. Ўрмон, дашт ва тоғли ҳудудларда ҳамда тундрада яшайди. Уясини дарахтлар, крялар, жарликлар ва ерга қуради. Қулай жойга қурилган уялардан ҳар йили фойдаланади. 2—4 та тухум қўяди. Тухумини кўпроқ модаси босади. Инкубация даври 30—40 кун% Болаларини уяда 45—55 кун боқади. Асосан, кенг тарқалган кемирувчилар, айрим турлари калтакесак, илон, қуён, йирик ҳашаротлар билан озиқланади. Озиқ кам бўлган йиллари С. болалари ўртасида каннибализм кузатилади, яъни катта ёҳдаги болалари кичиги ва нимжонини ейди. С.нинг 2 тури Халқаро табиатни муҳофаза қилиш иттифоқининг Қизил китобига киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.