Sovitkiç
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 483-b. — ziyouz.com
Sovitkiç SOVITKIÇ, xolodilnik — oziq-ovqat mahsulotlari va b. tez ayniydigan mahsulotlar saqlanadigan inşoot yoki qurilma. S.da mahsulotlar atrof muxit t-rasidan past tradi saqlanadi. Bunday tra sovitiş maşinasi yordamida hosil qilinadi. Har qanday S. maxsus qurilgan xona yoki metall şkaf, buğlatkiç, kondensator, kompressor, elektr dvigateli va tra relesidan iborat. Nima maqsadda işlatilişiga karab, S. lar uyrözğor va sanoatda işlatiladigan turlarga bölinadi. Uyrözğor Si tez ayniydigan oziq-ovqat mahsulotlari (göşt, baliq va b.) va ta gomlarni qisqa muddat saklaş hamda rözğor ehtiyojlari uçun muz tayyorlaş uçun işlatiladi. Bunday S.lar har xil hajmli (20—800 l) qilib işlab çiqariladi. Mahsulotlarni saklaş muddatiga köra, S 4 toifaga: 1 — muzlatilmagan mahsulotlarni saqlaş (past trali bölmasiz); 2 — qisqa muddat (bir neça sutka mobaynida) sakdaş; 3 — örtaça muddat (2 haftagaça) saqlaş va 4 — uzoq muddat (3 oygaça) saqlaş uçun möljallangan S.larga bölinadi. Uyrözğor S.ida tra +6° dan —18° gaça bölişi mumkin. Sovitiş qurilmasining turiga köra, S.lar kompression, absorbsion va termoelektr turlarga bölinadi. Kompression S.lar eng köp tarqalgan. S.dagi sovitiş agenti — ammiak, freon va ba'zi uglevodlar. Kompression S.da elektr dvigatel kompressorni harakatlantiradi. Kompressor sovitiş agentini kapillyar nayçalar orqali haydab beradi. Natijada sovitiş kamerasida va umuman S. şkafi içida past tra xrsil böladi. Uyrözğor S.lari bir kamerali va ikki kamerali bölişi mumkin. Mahsulotlar ham saqlanib, ham muzlatiladigan S. muzlatkiç deb ataladi. Sanoatda işlatiladigan S.lar i.ç.da foydalaniladigan va taqsimot Slariga bölinadi. Ular sovitiş kameralari, muzlatiş kurilmalari, sovitiş agenti aylanadigan nayçalar, trani nazorat qiliş va avtomatik tarzda rostlab turiş asboblari b-n ta'minlanadi. S.ning sovitiş va saklaş kameralarida tra 0° atrofida, muzlatiş kameralarida —18° dan —40° gaça böladi. Muzlatilgan mahsulotlar —18° da saqlanadi. Siğimi bir neça ön kg dan 10000 t gaça bölişi mumkin. Vazifasiga qarab, S.lar bir va köp qavatli böladi. Bunday S.lar savdo korxonalarida, göşt kombinatlarida, portlar va b. joylarda işlatiladi.
Özbekistonda ham S. (va konditsionerlar) işlab çiqariladi (q. Samarqand «Sino» aksiyadorlik jamiyati).
Q.: Samarqand «Sino» aksiyadorlik jamiyati
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СОВИТКИЧ, холодильник — озиқ-овқат маҳсулотлари ва б. тез айнийдиган маҳсулотлар сақланадиган иншоот ёки қурилма. С.да маҳсулотлар атроф мухит т-расидан паст тради сақланади. Бундай тра совитиш машинаси ёрдамида ҳосил қилинади. Ҳар қандай С. махсус қурилган хона ёки металл шкаф, буғлаткич, конденсатор, компрессор, электр двигатели ва тра релесидан иборат. Нима мақсадда ишлатилишига караб, С. лар уйрўзғор ва саноатда ишлатиладиган турларга бўлинади. Уйрўзғор Си тез айнийдиган озиқ-овқат маҳсулотлари (гўшт, балиқ ва б.) ва та гомларни қисқа муддат саклаш ҳамда рўзғор эҳтиёжлари учун муз тайёрлаш учун ишлатилади. Бундай С.лар ҳар хил ҳажмли (20—800 л) қилиб ишлаб чиқарилади. Маҳсулотларни саклаш муддатига кўра, С 4 тоифага: 1 — музлатилмаган маҳсулотларни сақлаш (паст трали бўлмасиз); 2 — қисқа муддат (бир неча сутка мобайнида) сакдаш; 3 — ўртача муддат (2 ҳафтагача) сақлаш ва 4 — узоқ муддат (3 ойгача) сақлаш учун мўлжалланган С.ларга бўлинади. Уйрўзғор С.ида тра +6° дан —18° гача бўлиши мумкин. Совитиш қурилмасининг турига кўра, С.лар компрессион, абсорбцион ва термоэлектр турларга бўлинади. Компрессион С.лар энг кўп тарқалган. С.даги совитиш агенти — аммиак, фреон ва баъзи углеводлар. Компрессион С.да электр двигатель компрессорни ҳаракатлантиради. Компрессор совитиш агентини капилляр найчалар орқали ҳайдаб беради. Натижада совитиш камерасида ва умуман С. шкафи ичида паст тра хрсил бўлади. Уйрўзғор С.лари бир камерали ва икки камерали бўлиши мумкин. Маҳсулотлар ҳам сақланиб, ҳам музлатиладиган С. музлаткич деб аталади. Саноатда ишлатиладиган С.лар и.ч.да фойдаланиладиган ва тақсимот Сларига бўлинади. Улар совитиш камералари, музлатиш курилмалари, совитиш агенти айланадиган найчалар, трани назорат қилиш ва автоматик тарзда ростлаб туриш асбоблари б-н таъминланади. С.нинг совитиш ва саклаш камераларида тра 0° атрофида, музлатиш камераларида —18° дан —40° гача бўлади. Музлатилган маҳсулотлар —18° да сақланади. Сиғими бир неча ўн кг дан 10000 т гача бўлиши мумкин. Вазифасига қараб, С.лар бир ва кўп қаватли бўлади. Бундай С.лар савдо корхоналарида, гўшт комбинатларида, портлар ва б. жойларда ишлатилади.
Ўзбекистонда ҳам С. (ва кондиционерлар) ишлаб чиқарилади (қ. Самарқанд «Сино» акциядорлик жамияти).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.