Söx
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 837-b. — ziyouz.com
Söx — Farğona vodiysidagi sersuv daryo. Olay va Turkiston tizmalarining şim. yon bağirlaridan 5550 m ça balandlikdagi muzlikdan boşlanadi. Uz. 124 km, havzasining mayd. 3510 km2, suv havzasining bal. 3480 m. Dalbek, Şudmon va Xöjaoçkan soylari Zardoli qişloği yonida birlaşib, S. daryosini hosil qiladi. Yuqori qismida juda çuqur va tor (eni 4—10 m) daradan oqadi. Adirlar zonasiga çiqqaç, daryo vodiysi kengayib 500 m ga yetadi. Şundan söng daryo kengligi 70 km, uz. 50 km li, toş va şağaldan tuzilgan yoyilma konus hosil qiladi. Daryoning ayrim qismlarida ikkinçi va uçinçi terrasalari bor. S.Farğona vodiysiga oqib çiqqaç, tarmoqlarga bölinib ketadi. Daryo muzlik va qordan töyinadi, çunki havzasiga yoğadigan yillik yoğin miqdorining 71% qor va 29% yomğirga töğri keladi. Havzasining mayd. 244 km2li 364 muzlik bor. Eng yirigi Arçaboşi (12 km2). Örtaça okim moduli 17,0 l/sek, km2. S. suvining loyqaligi örtaça (0,99 kg/m3). Adirlar oraliğida daryoga Sariqörgon suv tuguni va Öxçi GES, etagida Qöqon gidrotuguni qurilgan. S. Farğona viloyatining Özbekistan, Danğara, Uçköprik, Bağdod tumanlari yerlarini suv bilan ta'minlaydi. Daryo vodiysida Qöqon ş. joylaşgan. «Çönğora» va b. kurortlari bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЎХ — Фарғона водийсидаги серсув дарё. Олай ва Туркистон тизмаларининг шим. ён бағирларидан 5550 м ча баландликдаги музликдан бошланади. Уз. 124 км, ҳавзасининг майд. 3510 км2, сув ҳавзасининг бал. 3480 м. Далбек, Шудмон ва Хўжаочкан сойлари Зардоли қишлоғи ёнида бирлашиб, С. дарёсини ҳосил қилади. Юқори қисмида жуда чуқур ва тор (эни 4—10 м) дарадан оқади. Адирлар зонасига чиққач, дарё водийси кенгайиб 500 м га етади. Шундан сўнг дарё кенглиги 70 км, уз. 50 км ли, тош ва шағалдан тузилган ёйилма конус ҳосил қилади. Дарёнинг айрим қисмларида иккинчи ва учинчи террасалари бор. С.Фарғона водийсига оқиб чиққач, тармоқларга бўлиниб кетади. Дарё музлик ва қордан тўйинади, чунки ҳавзасига ёғадиган йиллик ёғин миқдорининг 71% қор ва 29% ёмғирга тўғри келади. Ҳавзасининг майд. 244 км2ли 364 музлик бор. Энг йириги Арчабоши (12 км2). Ўртача оким модули 17,0 л/сек, км2. С. сувининг лойқалиги ўртача (0,99 кг/м3). Адирлар оралиғида дарёга Сариқўргон сув тугуни ва Ўхчи ГЭС, этагида Қўқон гидротугуни қурилган. С. Фарғона вилоятининг Ўзбекистан, Данғара, Учкўприк, Бағдод туманлари ерларини сув билан таъминлайди. Дарё водийсида Қўқон ш. жойлашган. «Чўнғора» ва б. курортлари бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.