Soyagixona
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 547–548-b. — ziyouz.com
Soyagixona — mayiz quritiş uçun paxsadan qurilgan maxsus xona. Mayiz quritişning eng qad. usullaridan biri. Qaşqadaryo viloyatining toğli hududlarida köp uçraydi. S. atrofi oçiq, şamol esib turadigan, balandroq joylarda 8x5x4,5 m ölçamlarda, paxsa eni 60—70 sm qilib quriladi. Xona içi şamollab turişi uçun tört devorida şaxmatnamo tartibda uz. 60— 70 sm, kengligi 12—14 sm tirqişlar qoldiriladi. Xona içida yerdan şipga qadar yoğoç ustunlar örnatilib, ularga köndalang qilib 20—30 sm oralikda uzum boşlarini osiş uçun taxta qoqiladi yoki sim tortiladi.
S.da quritiş uçun ğujumlari kökimtir tusdagi Oq kişmiş tanlab uziladi, uzum boşlari bir sutka soya joyda sölitiladi va saralab, S.ga osib çiqiladi. Quritiş soyada, nim qoronği muhitda davom etgani uçun, mayiz yangi uzilgan uzum tusini saqlab qoladi. Quritiş 30—40 kun davom etadi, soyagi mayiz çiqişi 20—22%. Keyingi yillarda Özbekistonning boşqa viloyatlarida Qora kişmiş navlari ham soya joyda quritilib, soyagi mayizlar tayyorlanmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СОЯГИХОНА — майиз қуритиш учун пахсадан қурилган махсус хона. Майиз қуритишнинг энг қад. усулларидан бири. Қашқадарё вилоятининг тоғли ҳудудларида кўп учрайди. С. атрофи очиқ, шамол эсиб турадиган, баландроқ жойларда 8x5x4,5 м ўлчамларда, пахса эни 60—70 см қилиб қурилади. Хона ичи шамоллаб туриши учун тўрт деворида шахматнамо тартибда уз. 60— 70 см, кенглиги 12—14 см тирқишлар қолдирилади. Хона ичида ердан шипга қадар ёғоч устунлар ўрнатилиб, уларга кўндаланг қилиб 20—30 см ораликда узум бошларини осиш учун тахта қоқилади ёки сим тортилади.
С.да қуритиш учун ғужумлари кўкимтир тусдаги Оқ кишмиш танлаб узилади, узум бошлари бир сутка соя жойда сўлитилади ва саралаб, С.га осиб чиқилади. Қуритиш сояда, ним қоронғи муҳитда давом этгани учун, майиз янги узилган узум тусини сақлаб қолади. Қуритиш 30—40 кун давом этади, сояги майиз чиқиши 20—22%. Кейинги йилларда Ўзбекистоннинг бошқа вилоятларида Қора кишмиш навлари ҳам соя жойда қуритилиб, сояги майизлар тайёрланмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.