Sözning leksik ma'nosi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 829-b. — ziyouz.com
Sözning leksik ma'nosi - sözning material qismi — leksema bildiradigan ma'no: muayyan tovuşlar majmuini ma'lum obyektiv voqelikka boğlaş bilan kişi ongida yuzaga keladigan mazmunmundarija; luğaviy ma'no. Mas, «Bolalarni öynatdik» gapidagi birinçi söz hali yoş, voyaga yetmagan odamni, gödakni, ikkinçi söz esa harakatni (bola bilan boğlangan harakatni) biddiradi. Demak, «bola» va «öyna» sözlaridan ifodalanadigan mazkur konkret ma'nolar şu sözlarning leksik ma'nolaridir. Sl.m. muayyan sözning aniq mazmunini (narsa, belgi, harakat tuşunçalarini ifodalaş, emotsiyalarni bildiriş) taşkil etadi. Sl.m. özaknegizning özi bilan ifodalanadi; yasovçi affikslar ham sözdagi material qismning içiga kiradi. Şu jumladan leksik ma'no suz yasalişi va leksikologiya bilan boğliqdir. Sl.m. şu sözning özigagina tegişli xususiy ma'no bölişi bilan bir qança öxşaş sözlar uçun umumiy hisoblanadigan, umumiylik xarakteriga ega bölgan grammatik ma'no dan farq qiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЎЗНИНГ ЛЕКСИК МАЪНОСИ - сўзнинг материал қисми — лексема билдирадиган маъно: муайян товушлар мажмуини маълум объектив воқеликка боғлаш билан киши онгида юзага келадиган мазмунмундарижа; луғавий маъно. Мас, «Болаларни ўйнатдик» гапидаги биринчи сўз ҳали ёш, вояга етмаган одамни, гўдакни, иккинчи сўз эса ҳаракатни (бола билан боғланган ҳаракатни) биддиради. Демак, «бола» ва «ўйна» сўзларидан ифодаланадиган мазкур конкрет маънолар шу сўзларнинг лексик маъноларидир. Сл.м. муайян сўзнинг аниқ мазмунини (нарса, белги, ҳаракат тушунчаларини ифодалаш, эмоцияларни билдириш) ташкил этади. Сл.м. ўзакнегизнинг ўзи билан ифодаланади; ясовчи аффикслар ҳам сўздаги материал қисмнинг ичига киради. Шу жумладан лексик маъно суз ясалиши ва лексикология билан боғлиқдир. Сл.м. шу сўзнинг ўзигагина тегишли хусусий маъно бўлиши билан бир қанча ўхшаш сўзлар учун умумий ҳисобланадиган, умумийлик характерига эга бўлган грамматик маъно дан фарқ қилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.