Sparta tarbiyasi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 558-b. — ziyouz.com
Sparta tarbiyasi - mil. av. 84-a.larda Sparta davlatida zodagonlarning bolalarini tarbiyalaş tizimi. 7— 20 yoşdagi bolalar 7 yoşgaça oilada tarbiyalangan, keyin davlat internatlarida harbiyjismoniy tayyorgarlik körişgan. Öqiş va yozişni örganişgan; buyruqqa böysuniş, uni sözsiz bajariş va ğalabaga erişiş könikmalari şakllantirilgan, harbiy intizom asosida hayotga örgatilgan. Tartibintizom yildanyilga qiyinlaştirib borilgan. Kattalarga sözsiz böysuniş, yengil kiyimda, oyoq kiyimsiz yurişga, kattiq örinjoyda yotişga örgatilgan. Maxsus jismoniy maşqlar bajarilişi belgilab qöyilgan. 15—20 yoşdagilar uçun harbiy maşklar bilan birga, xorda kuylaş asosiy maşğulotlar sirasiga kiritilgan. Yoşlarning akliy rivojlanişi muhim hisoblangan va savollarga aniq hamda qisqa javob beriş maxsus maşğulotlar jarayonida özlaştirilgan. Qizlar oilada tarbiyalangan, lekin ularning tarbiya tizimiga yuguriş, kuraş, disk va nayza uloktiriş kabi maşklar kiritilgan. 18—19-a. pedagogik fikr taraqqiyotida S.t.ning muhim ijobiy ta'siri bölgan. Bu tarbiyaning ayrim jihatlari keyingi yillarda Fransiya va Rossiya harbiy öquv yurtlarida ham qöllanilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СПАРТА ТАРБИЯСИ - мил. ав. 84-а.ларда Спарта давлатида зодагонларнинг болаларини тарбиялаш тизими. 7— 20 ёшдаги болалар 7 ёшгача оилада тарбияланган, кейин давлат интернатларида ҳарбийжисмоний тайёргарлик кўришган. Ўқиш ва ёзишни ўрганишган; буйруққа бўйсуниш, уни сўзсиз бажариш ва ғалабага эришиш кўникмалари шакллантирилган, ҳарбий интизом асосида ҳаётга ўргатилган. Тартибинтизом йилданйилга қийинлаштириб борилган. Катталарга сўзсиз бўйсуниш, енгил кийимда, оёқ кийимсиз юришга, каттиқ ўринжойда ётишга ўргатилган. Махсус жисмоний машқлар бажарилиши белгилаб қўйилган. 15—20 ёшдагилар учун ҳарбий машклар билан бирга, хорда куйлаш асосий машғулотлар сирасига киритилган. Ёшларнинг аклий ривожланиши муҳим ҳисобланган ва саволларга аниқ ҳамда қисқа жавоб бериш махсус машғулотлар жараёнида ўзлаштирилган. Қизлар оилада тарбияланган, лекин уларнинг тарбия тизимига югуриш, кураш, диск ва найза улоктириш каби машклар киритилган. 18—19-а. педагогик фикр тараққиётида С.т.нинг муҳим ижобий таъсири бўлган. Бу тарбиянинг айрим жиҳатлари кейинги йилларда Франция ва Россия ҳарбий ўқув юртларида ҳам қўлланилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.