Spilitlar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 565-b. — ziyouz.com
Spilitlar (yun. spilos — doğ, hol) — kuçli özgarişga uçragan bazalt toğ jinslari, suv osti vulkanlaridan lavaning quyilişi natijasida hosil bölgan. Bu jinslarda dala şpati ikkilamçi albitdan iborat. S. mikrolit, ba'zan diabaz strukturali; albitlaşgan plagioklazning ingiçka va uzun mikrolitlaridan ğosil bölib, ularning oraliklari xlorit va ruda minerali bilan tölgan. S. spilitli tuflar, şarli lavalar va ularga yaqin bölgan jinslar bilan birgalikda dengiz tagida hosil bölgan çökindi jinslar orasida uçraydi. S. Yer pöstidagi çukur yoriklar zonasi bilan alokador. S. burmali mintaqalar rivojlanişining ilk bosqiçlarida suv osti şaroitida yuzaga kelgan vulkan ik katlamlarda keng tarqalgan (Kavkaz, Ural, Oltoy, Qozoğiston va b.). Özbekistonning ZirabuloqZiyovuddin, Tomdi, Nurota, Hisor toğlarida bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СПИЛИТЛАР (юн. spilos — доғ, ҳол) — кучли ўзгаришга учраган базальт тоғ жинслари, сув ости вулканларидан лаванинг қуйилиши натижасида ҳосил бўлган. Бу жинсларда дала шпати иккиламчи альбитдан иборат. С. микролит, баъзан диабаз структурали; альбитлашган плагиоклазнинг ингичка ва узун микролитларидан ғосил бўлиб, уларнинг ораликлари хлорит ва руда минерали билан тўлган. С. спилитли туфлар, шарли лавалар ва уларга яқин бўлган жинслар билан биргаликда денгиз тагида ҳосил бўлган чўкинди жинслар орасида учрайди. С. Ер пўстидаги чукур ёриклар зонаси билан алокадор. С. бурмали минтақалар ривожланишининг илк босқичларида сув ости шароитида юзага келган вулкан ик катламларда кенг тарқалган (Кавказ, Урал, Олтой, Қозоғистон ва б.). Ўзбекистоннинг ЗирабулоқЗиёвуддин, Томди, Нурота, Ҳисор тоғларида бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.