Spiroxetalar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 567-b. — ziyouz.com
Spiroxetalar (Spirochaetalos) bakteriyalar tartibi. Hujayrasining diametri 0,2—10,0, uz. 5—500 mkm, spiral buralgan protoplazmatik silindr va uning devoridan iborat. Sirtdan köp qavatli qobiq, ya'ni qin bilan öralgan. Silindr bilan qin örtasida bitta yoki bir neça fibrillalar joylaşgan. Fibrillalar silindrning 2 uçiga birikkan, örta qismi erkin. Ularning tarkibi va tuzilişi bakteriyalarning xivçinlariga öxşaş bölganidan suziş vazifasini bajarişi mumkin. S. böliniş orqali köpayadi. Grammanfiy, spora hosil qilmaydi; fakultativ aerob yoki anaerob. 1 oilasi, 8 tartibi ma'lum. Köpçilik turlari erkin yaşovçi saprofitlar; bir kança turlari mollyuskalar va termitlarga kommensal yoki hayvonlar va odamda parazitlik qiladi (zaxm, leptospiroz va b. kasalliklarni qözğatadi).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СПИРОХЕТАЛАР (Spirochaetalos) бактериялар тартиби. Ҳужайрасининг диаметри 0,2—10,0, уз. 5—500 мкм, спирал буралган протоплазматик цилиндр ва унинг деворидан иборат. Сиртдан кўп қаватли қобиқ, яъни қин билан ўралган. Цилиндр билан қин ўртасида битта ёки бир неча фибриллалар жойлашган. Фибриллалар цилиндрнинг 2 учига бириккан, ўрта қисми эркин. Уларнинг таркиби ва тузилиши бактерияларнинг хивчинларига ўхшаш бўлганидан сузиш вазифасини бажариши мумкин. С. бўлиниш орқали кўпаяди. Грамманфий, спора ҳосил қилмайди; факультатив аэроб ёки анаэроб. 1 оиласи, 8 тартиби маълум. Кўпчилик турлари эркин яшовчи сапрофитлар; бир канча турлари моллюскалар ва термитларга комменсал ёки ҳайвонлар ва одамда паразитлик қилади (захм, лептоспироз ва б. касалликларни қўзғатади).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.