Sport gimnastikasi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 578-b. — ziyouz.com
Sport gimnastikasi - sportning asosiy turlaridan biri. Ayollar va erkaklarning maxsus gimnastika anjomlari (snaryadlari)da va erkin maşklar böyiça ötkaziluvçi musobaqalarni öz içiga oladi. Katta jismoniy kuç, çaqqonlik, qörqmaslik, harakatlarni muvofiqlaştirişda aniqlikni talab etadi. Zamonaviy S.g.ga 19-a. boşida nemis mutaxassisi F.L.Yan (F.L.Jahn) acoc solgan. 1973 y. Xalqaro olimpiada qömitasi tasdiqlagan zamonaviy S.g. dasturiga erkaklar örtasida (erkin maşqlar, otda, halqalarda bajariladigan maşqlar, tayanib sakraş, muvoziy (parallel) qöşpoyada va yakkaçöpda bajariluvçi maşklar) hamda ayollar örtasida (tayanib sakraş, xodada, xar xil balandliqsagi qöşpoyada bajariladigan va erkin maşklar) ötkaziladigan şaxsiy va jamoa birinçiliklari kiradi. Har bir maşqda majburiy (Xalqaro S.g. federatsiyasi tomonidan belgilanadigan) va erkin (rasmiy talablarni inobatga olib sportçilarning özlari tuzadigan) kompozitsiya böladi. Maşklarning bajarilişi 10 balli tizim asosida baholanadi. Xalqaro S.g. federatsiyasi FIJ (1881 y. tuzilgan)ga 100 dan ortiq mamlakat a'zo. 1896 y.dan Olimpiada öyinlari dasturiga kiritilgan, 1903 y.dan jağon çempionatlari ötkazib kelinadi. Özbekistonda S.g. keng rivojlanib bormoqda. Respublikada mazkur sport turiga ixtisoslaşgan 7 ta bolalar va ösmirlar sport maktablari mavjud bölib, ularda 70 nafardan ziyod murabbiy 1000 dan ortiq öğilqizga ustozlik qiladi. Xalqaro toifadagi sport ustalari O. Çusovşpina, A. Gordeyeva 2004 y. Afinada bölib ötadigan 28yozgi Olimpiada öyinlarida iştirok etiş uçun yöllanmani qölga kiritdilar. Xalqaro toifadagi sport ustalari A. Fokin, A. Markelov, Özbekiston sport ustalari F. Xöjayev, A. Ninkova, B. Gayfulina, N. Jalilova, S. Akopyans, K. Hasanov, I. Rahmatov, R. Osimov, I. Ponamarev va b. mamlakatimiz hamda xorijda ötkazilayotgan yirik musobaqalarda muvaffaqiyatli qatnaşib keladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СПОРТ ГИМНАСТИКАСИ - спортнинг асосий турларидан бири. Аёллар ва эркакларнинг махсус гимнастика анжомлари (снарядлари)да ва эркин машклар бўйича ўтказилувчи мусобақаларни ўз ичига олади. Катта жисмоний куч, чаққонлик, қўрқмаслик, ҳаракатларни мувофиқлаштиришда аниқликни талаб этади. Замонавий С.г.га 19-а. бошида немис мутахассиси Ф.Л.Ян (F.L.Jahn) acoc солган. 1973 й. Халқаро олимпиада қўмитаси тасдиқлаган замонавий С.г. дастурига эркаклар ўртасида (эркин машқлар, отда, ҳалқаларда бажариладиган машқлар, таяниб сакраш, мувозий (параллель) қўшпояда ва яккачўпда бажарилувчи машклар) ҳамда аёллар ўртасида (таяниб сакраш, ходада, хар хил баландлиқцаги қўшпояда бажариладиган ва эркин машклар) ўтказиладиган шахсий ва жамоа биринчиликлари киради. Ҳар бир машқда мажбурий (Халқаро С.г. федерацияси томонидан белгиланадиган) ва эркин (расмий талабларни инобатга олиб спортчиларнинг ўзлари тузадиган) композиция бўлади. Машкларнинг бажарилиши 10 балли тизим асосида баҳоланади. Халқаро С.г. федерацияси FIJ (1881 й. тузилган)га 100 дан ортиқ мамлакат аъзо. 1896 й.дан Олимпиада ўйинлари дастурига киритилган, 1903 й.дан жағон чемпионатлари ўтказиб келинади. Ўзбекистонда С.г. кенг ривожланиб бормоқда. Республикада мазкур спорт турига ихтисослашган 7 та болалар ва ўсмирлар спорт мактаблари мавжуд бўлиб, уларда 70 нафардан зиёд мураббий 1000 дан ортиқ ўғилқизга устозлик қилади. Халқаро тоифадаги спорт усталари О. Чусовшпина, А. Гордеева 2004 й. Афинада бўлиб ўтадиган 28ёзги Олимпиада ўйинларида иштирок этиш учун йўлланмани қўлга киритдилар. Халқаро тоифадаги спорт усталари А. Фокин, А. Маркелов, Ўзбекистон спорт усталари Ф. Хўжаев, А. Нинкова, Б. Гайфулина, Н. Жалилова, С. Акопянц, К. Ҳасанов, И. Раҳматов, Р. Осимов, И. Понамарев ва б. мамлакатимиз ҳамда хорижда ўтказилаётган йирик мусобақаларда муваффақиятли қатнашиб келади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.