Sport tibbiyoti
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 581-b. — ziyouz.com
Sport tibbiyoti - tibbiyotning jismoniy maşkdar va sportning odam organizmi, uning ayrim sistemalari va a'zolariga ta'sirini örganadigan sohasi. Asosiy vazifasi jismoniy maşkdarning organizmga salomatlikni mustahkamlaydigan, mehnat qobiliyatini oşiradigan va umrni uzaytiradigan omil sifatidagi ta'sirini örganiş hamda jismoniy maşkdar va sport maşğulotlarining ratsional usullarini işlab çiqişdan iborat. S.t. tibbiyotning mustaqil sohasi sifatida rivojlanadi. U özining örganiş usuliga (xususan, organizm va uning ayrim sistemalari hamda a'zolarning funksional imkoniyatlarini aniklaş sohasida), ilmiy muassasalari va fizkultura hamda sport sohasidagi mutaxassis vraçlarga ega. S.t. köpgina klinik va nazariy tibbiyot fanlari bilan bevosita boğliq. St., asosan, muskul, suyak va b. sistemalarda, şuningdek, ayrim a'zolarda jismoniy maşklar va sport bilan şuğullaniş natijasida paydo böladigan morfologik özgarişlarni örganadigan funksional dinamik anatomiya, turli a'zolar va sistemalar faoliyatida har xil sport yuklama (nagruzka)lari çoğida paydo böladigan özgarişlarni örganadigan fizkultura va sport fiziologiyasi; sportçining salomatligiga va mehnat qobiliyatiga ta'sir qiladigan murakkab biokimyoviy jarayonlarga aloqador ma'lumotlarni qayd qiladigan va umumlaştiradigan sport biokimyosi; turli xarakterdagi gigiyenik omillar (kiyimboş, poyabzal gigiyenasi, maşkdar ötkaziladigan joy, sport inşootlari qurilişlari, sanitariya meyorlari va b.)ni örganadigan fizkultura va sport gigiyenasi: fizkultura va sport maşğulotlari bilan boğliq şikastlanişlarning oldini oliş va davolaş usullarini işlab çiqadigan sport travmatologiyasi; turli dori vositalarining organizmga ta'sirini örganadigan sport farmakologiyasi va boşkalar bilan şuğullanadi. S.t. sport maşqlari bilan noratsional şuğullaniş natijasida paydo bölişi mumkin bölgan patologik özgarişlarni örganadi va ularning oldini oliş çoralarini işlab çiqadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СПОРТ ТИББИЁТИ - тиббиётнинг жисмоний машкдар ва спортнинг одам организми, унинг айрим системалари ва аъзоларига таъсирини ўрганадиган соҳаси. Асосий вазифаси жисмоний машкдарнинг организмга саломатликни мустаҳкамлайдиган, меҳнат қобилиятини оширадиган ва умрни узайтирадиган омил сифатидаги таъсирини ўрганиш ҳамда жисмоний машкдар ва спорт машғулотларининг рационал усулларини ишлаб чиқишдан иборат. С.т. тиббиётнинг мустақил соҳаси сифатида ривожланади. У ўзининг ўрганиш усулига (хусусан, организм ва унинг айрим системалари ҳамда аъзоларнинг функционал имкониятларини аниклаш соҳасида), илмий муассасалари ва физкультура ҳамда спорт соҳасидаги мутахассис врачларга эга. С.т. кўпгина клиник ва назарий тиббиёт фанлари билан бевосита боғлиқ. Ст., асосан, мускул, суяк ва б. системаларда, шунингдек, айрим аъзоларда жисмоний машклар ва спорт билан шуғулланиш натижасида пайдо бўладиган морфологик ўзгаришларни ўрганадиган функционал динамик анатомия, турли аъзолар ва системалар фаолиятида ҳар хил спорт юклама (нагрузка)лари чоғида пайдо бўладиган ўзгаришларни ўрганадиган физкультура ва спорт физиологияси; спортчининг саломатлигига ва меҳнат қобилиятига таъсир қиладиган мураккаб биокимёвий жараёнларга алоқадор маълумотларни қайд қиладиган ва умумлаштирадиган спорт биокимёси; турли характердаги гигиеник омиллар (кийимбош, пойабзал гигиенаси, машкдар ўтказиладиган жой, спорт иншоотлари қурилишлари, санитария меъёрлари ва б.)ни ўрганадиган физкультура ва спорт гигиенаси: физкультура ва спорт машғулотлари билан боғлиқ шикастланишларнинг олдини олиш ва даволаш усулларини ишлаб чиқадиган спорт травматологияси; турли дори воситаларининг организмга таъсирини ўрганадиган спорт фармакологияси ва бошкалар билан шуғулланади. С.т. спорт машқлари билан норационал шуғулланиш натижасида пайдо бўлиши мумкин бўлган патологик ўзгаришларни ўрганади ва уларнинг олдини олиш чораларини ишлаб чиқади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.