Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Stabilizator

    Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 584-b. — ziyouz.com

    Stabilizator (lot. stabilis — turğun, doimiy) — i. ç. jarayoni, maşina parametrlari, elektr kattaliklar va b. körsatkiçlarni bir meyorda uşlab turadigan asbob, moslama yoki modda. Mas, aviatsiya Si — samolyotning böylama turğunligi va boşqariluvçanligini ta'minlaydigan quyruq qanotining qözğalmas qismi. Kuçlaniş yoki tok Si tarmoqdagi kuçlanişning özgarişi va nagruzka kiymatidan qat'i nazar kuçlaniş yoki tokni avtomatik tarzda birday uşlab turadi. Dengiz Si kemaning çayqalişini kamaytiradi, u giroskop prinsipiga asoslangan. Fotografik S. foto emulsiyalarning eskirişini sekinlatiş yoki unga barham beriş uçun işlatiladigan modda. S. sifatida simob, oltin, platinaning kompleks birikmalari va b. oğir metallarning tuzlari işlatiladi. P o limerlar Si ham ularning eskirişini töxtatuvçi modda; oksidlanişga karşilik körsatuvçi antioksidantlar, fotoliz va fotooksidlanişni töxtatuvçi fotostabilizatorlar, nurlaniş ta'siri ostida eskirişga tösqinlik kiluvçi antiradlar va b.dan iborat.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    СТАБИЛИЗАТОР (лот. stabilis — турғун, доимий) — и. ч. жараёни, машина параметрлари, электр катталиклар ва б. кўрсаткичларни бир меъёрда ушлаб турадиган асбоб, мослама ёки модда. Мас, авиация Си — самолётнинг бўйлама турғунлиги ва бошқарилувчанлигини таъминлайдиган қуйруқ қанотининг қўзғалмас қисми. Кучланиш ёки ток Си тармоқдаги кучланишнинг ўзгариши ва нагрузка кийматидан қатъи назар кучланиш ёки токни автоматик тарзда бирдай ушлаб туради. Денгиз Си кеманинг чайқалишини камайтиради, у гироскоп принципига асосланган. Фотографик С. фото эмульсияларнинг эскиришини секинлатиш ёки унга барҳам бериш учун ишлатиладиган модда. С. сифатида симоб, олтин, платинанинг комплекс бирикмалари ва б. оғир металларнинг тузлари ишлатилади. П о лимерлар Си ҳам уларнинг эскиришини тўхтатувчи модда; оксидланишга каршилик кўрсатувчи антиоксидантлар, фотолиз ва фотооксидланишни тўхтатувчи фотостабилизаторлар, нурланиш таъсири остида эскиришга тўсқинлик килувчи антирадлар ва б.дан иборат.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.