Stafilokokk

Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 598-b. — ziyouz.com

Stafilokokk (yun. staphyle — şingil va kokklar) (Staphylococcus) — Micrococcaceae oilasiga mansub şarsimon bakteriyalar turkumi; S.ni R. Kox (1878 y.) va L. Pasterlar (1880 y.) birinçi bölib aniqlaşgan. F. Rozenbax (1884 y.) bemorlarning yiringli yalliğlangan öçoqlaridan S.ni ajratib olib, uning biokimyoviy xossalarini örgangan. S. yumaloq şaklda bölib, surtmalarda, asosan, uzum şingiliga öxşab körinadi. S. harakatsiz, fakultativ, anaerob, grammusbat, xivçin va spora hosil qilmaydi, patogen turlarida mikrokapsulasi bor. S. tabiatda keng tarqalgan mikroorganizmlar bölib, ularning saprofit, şartlipatogen va patogen turlari mavjud. Odam terisi va şilliq qavatlarida 14 turi uçraydi.

S, asosan, havoda, suvda, odam va hayvonlarning normal mikroflorasi tarkibida, patogen turlari mikrob taşuvçi odam, hayvonlarda uçraydi va ularda kasallik qözğatadi. S. organizmga, asosan, teri, havotomçi, çang, alimentar yöllar orqali kiradi. Hoz. S. qözğatadigan juda kup kasallik anikdangan. Köp hollarda S. ikkilamçi infeksiyaning rivojlanişiga sabab böladi.

Patogen S. tuşgan sut va sut mahsulotlari, tort, muzqaymoq va b. oziqovqat mahsulotlari iste'mol qilinganda zaharlaniş (toksikoinfeksiya) kuzatiladi.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

СТАФИЛОКОКК (юн. staphyle — шингил ва кокклар) (Staphylococcus) — Micrococcaceae оиласига мансуб шарсимон бактериялар туркуми; С.ни Р. Кох (1878 й.) ва Л. Пастерлар (1880 й.) биринчи бўлиб аниқлашган. Ф. Розенбах (1884 й.) беморларнинг йирингли яллиғланган ўчоқларидан С.ни ажратиб олиб, унинг биокимёвий хоссаларини ўрганган. С. юмалоқ шаклда бўлиб, суртмаларда, асосан, узум шингилига ўхшаб кўринади. С. ҳаракатсиз, факультатив, анаэроб, граммусбат, хивчин ва спора ҳосил қилмайди, патоген турларида микрокапсуласи бор. С. табиатда кенг тарқалган микроорганизмлар бўлиб, уларнинг сапрофит, шартлипатоген ва патоген турлари мавжуд. Одам териси ва шиллиқ қаватларида 14 тури учрайди.

С, асосан, ҳавода, сувда, одам ва ҳайвонларнинг нормал микрофлораси таркибида, патоген турлари микроб ташувчи одам, ҳайвонларда учрайди ва уларда касаллик қўзғатади. С. организмга, асосан, тери, ҳавотомчи, чанг, алиментар йўллар орқали киради. Ҳоз. С. қўзғатадиган жуда куп касаллик аникданган. Кўп ҳолларда С. иккиламчи инфекциянинг ривожланишига сабаб бўлади.

Патоген С. тушган сут ва сут маҳсулотлари, торт, музқаймоқ ва б. озиқовқат маҳсулотлари истеъмол қилинганда заҳарланиш (токсикоинфекция) кузатилади.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.