Stagnatsiya
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 586–587-b. — ziyouz.com
Stagnatsiya (frans. stagnation, lot. stagno — qözğalmas qilaman, töxtataman) — iqtisodiyotda pasayişdan oldin yuz beradigan, pasayiş bilan birga keçadigan turğunlik holati. Işlab çiqariş., savdoda ham kuzatidsi. Rivojlangan kapitalistik mamlakatlarda 1930—39 y.larda, 2-jahon uruşi (1939—45)dan keyin yuz bergan. Özbekistonda 1991—95 ylarda kuzatildi. S. investitsiya jarayonlarining, işlab çiqariş. quvvatlarining töliq band etilmasligi, surunkali işsizlik, iqtisodiy ösişning sekinlaşuvi yoki nol darajasi va b.da körinadi. S.da real yalpi içki mahsulot hajmi turğun holatda sakdanadi, ba'zan pasayib ketadi. S. davomiyligi turğunlik va tanglikning naqadar çuqurligi va davlat tadbirlari (tadbirkorlarga imtiyozlar, soliklarni, eksport bojlarini kamaytiriş, davlat buyurtmalarini tiklaş, hisob stavkalarini kamaytiriş va b.) ning ta'sirçanligiga boğliq.
S holatida dastlab talabning kamayişi natijasida işlab çiqariş. qisqaradi, taklifning qisqarişi bilan narx ösadi, bu esa foydani oşirib, işlab çiqariş.ga qöşimça investitsiyani rağbatlantiradi. Natijada işlab çiqariş. jonlanib, davlat faol tartiblagan şaroitda S. davri qisqarib, iqtisodiyot Sdan çiqib ketadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТАГНАЦИЯ (франц. stagnation, лот. stagno — қўзғалмас қиламан, тўхтатаман) — иқтисодиётда пасайишдан олдин юз берадиган, пасайиш билан бирга кечадиган турғунлик ҳолати. Ишлаб чиқариш., савдода ҳам кузатидци. Ривожланган капиталистик мамлакатларда 1930—39 й.ларда, 2-жаҳон уруши (1939—45)дан кейин юз берган. Ўзбекистонда 1991—95 йларда кузатилди. С. инвестиция жараёнларининг, ишлаб чиқариш. қувватларининг тўлиқ банд этилмаслиги, сурункали ишсизлик, иқтисодий ўсишнинг секинлашуви ёки ноль даражаси ва б.да кўринади. С.да реал ялпи ички маҳсулот ҳажми турғун ҳолатда сакданади, баъзан пасайиб кетади. С. давомийлиги турғунлик ва тангликнинг нақадар чуқурлиги ва давлат тадбирлари (тадбиркорларга имтиёзлар, соликларни, экспорт божларини камайтириш, давлат буюртмаларини тиклаш, ҳисоб ставкаларини камайтириш ва б.) нинг таъсирчанлигига боғлиқ.
С ҳолатида дастлаб талабнинг камайиши натижасида ишлаб чиқариш. қисқаради, таклифнинг қисқариши билан нарх ўсади, бу эса фойдани ошириб, ишлаб чиқариш.га қўшимча инвестицияни рағбатлантиради. Натижада ишлаб чиқариш. жонланиб, давлат фаол тартиблаган шароитда С. даври қисқариб, иқтисодиёт Сдан чиқиб кетади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.