Stalaktitlar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 588-b. — ziyouz.com
Stalaktitlar (yun. stalaktos tomçilab oqiş) — karst gorlarining şifti va devorlarida nayça, uzunçoq muz, şokila şaklida oqib tuşib qotgan (köpinça ohaktoşli) hosilalar. X,osil bölişi va mineral tarkibi stagagmitlarnnşta aynan öxşaş. Faqat S. yuqoridan pastga qarab ösadi. Yer ostiga sizib kirgan suv toğ jinslari — ohaktoşlarni eritib, minerallaşadi va ğor şipidan tomib turadi. Suvning buğlanişi natijasida is gazi çiqaradi, qolgan qöşimça monokarbonat Ca(Mg)Co3 S.ni hosil qiladi va ösib boriş jarayonida stalagmitlar bilan özaro qöşilib ustun (stalakton) hosil qiladi. Şarqiy Yevropa mamlakatlarida (Çexiya, Vengriya, Serbiya va Bolgariya) S, stalagmit va stalaktonli yirik ğorlar juda köp uçraydi. Vengriyadagi maşhur Agtelek gori bir neça kavatli galereyadan iborat. Bu ğordagi S, stalagmit va stalaktonlarning köpligi, ularning ğaroyib şakllari, sun'iy yoruğdan tovlanişi, ğordagi havoning toza va salqinligi sayohatçilarni jalb etadi. S. Örta Osiyoda Qarluq, Amir Temur, Ğunjak va b. ğorlarda mavjud (yana q. Ğorlar).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТАЛАКТИТЛАР (юн. stalaktos томчилаб оқиш) — карст горларининг шифти ва деворларида найча, узунчоқ муз, шокила шаклида оқиб тушиб қотган (кўпинча оҳактошли) ҳосилалар. Х,осил бўлиши ва минерал таркиби стагагмитларнншта айнан ўхшаш. Фақат С. юқоридан пастга қараб ўсади. Ер остига сизиб кирган сув тоғ жинслари — оҳактошларни эритиб, минераллашади ва ғор шипидан томиб туради. Сувнинг буғланиши натижасида ис гази чиқаради, қолган қўшимча монокарбонат Ca(Mg)Co3 С.ни ҳосил қилади ва ўсиб бориш жараёнида сталагмитлар билан ўзаро қўшилиб устун (сталактон) ҳосил қилади. Шарқий Европа мамлакатларида (Чехия, Венгрия, Сербия ва Болгария) С, сталагмит ва сталактонли йирик ғорлар жуда кўп учрайди. Венгриядаги машҳур Агтелек гори бир неча каватли галереядан иборат. Бу ғордаги С, сталагмит ва сталактонларнинг кўплиги, уларнинг ғаройиб шакллари, сунъий ёруғдан товланиши, ғордаги ҳавонинг тоза ва салқинлиги саёҳатчиларни жалб этади. С. Ўрта Осиёда Қарлуқ, Амир Темур, Ғунжак ва б. ғорларда мавжуд (яна қ. Ғорлар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.