Standart
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 589–590-b. — ziyouz.com
Standart (ing. standard — meyor, namuna, ölçam) — keng ma'noda — boşqa obyektlarni taqqoslaş uçun dastlabki obyekt deb qabul qilingan namuna, etalon, model; standartlanadigan obyektga qöyiladigan va vakolatli organlar tomonidan tasdiqlangan meyorlar, qoidalar, talablarni belgilovçi meyoriytexnik hujjat. S. inson faoliyatining barça sohalari: fan, texnika, sanoat, qişloq xöjaligi., işlab çiqariş, quriliş, transport va b. ga taalluqli. Köllaniş sohasiga qarab, davlat standarti (Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydi), tarmoq standartlari (tarmoklar vazirliklari tasdiqlaydi), korxona va birlaşmalar standartlari (korxonalar va birlaşmalar boşqaruvi tasdiqlaydi) kabi turlarga bölinadi. Xalq xöjaligining barça tarmoqlari böyiça respublika, viloyatlar va b. ga qaraşli korxona, taşkilot va muassasalar uçun S.larni qöllaş majburiy. Vazifasiga qarab, S. quyidagi turlarga bölinadi: umumtexnik va taşkiliymetodik qoida hamda meyorlar; mahsulotga qöyiladigan umumiy talablar, körsatkiçlar, sifat meyorlari, ekspluatatsion xossasi va texnik tafsiloti, tarmoklararo işlatiladigan bir jinsli mahsulotlar guruxini nazorat qiliş usuli; fizik kattalik birliklari va b. Bularni qöllaş natijasida mahsulotlarning sifati oşadi, detallarni birxillaştiriş va özaro almaşuvçanlik darajasini oşirişga imkon tuğiladi, i. ç. jarayonlarini avtomatlaştiriş osonlaşadi, mahsulotlardan foydalaniş va ularni ta'mirlaş samaradorligi oşadi, mahsulot qaysi korxonada işlab çiqarilganligidan qat'iy nazar istalgan joyda işlataveriladi va b. Özbekistonda S.lar Özbekiston Respublikasi «Uzstandart» agentligi (Respublika metrologiya xizmatlari körsatiş agentligi) tomonidan belgilanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТАНДАРТ (инг. standard — меъёр, намуна, ўлчам) — кенг маънода — бошқа объектларни таққослаш учун дастлабки объект деб қабул қилинган намуна, эталон, модель; стандартланадиган объектга қўйиладиган ва ваколатли органлар томонидан тасдиқланган меъёрлар, қоидалар, талабларни белгиловчи меъёрийтехник ҳужжат. С. инсон фаолиятининг барча соҳалари: фан, техника, саноат, қишлоқ хўжалиги., ишлаб чиқариш, қурилиш, транспорт ва б. га тааллуқли. Кўлланиш соҳасига қараб, давлат стандарти (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси тасдиқлайди), тармоқ стандартлари (тармоклар вазирликлари тасдиқлайди), корхона ва бирлашмалар стандартлари (корхоналар ва бирлашмалар бошқаруви тасдиқлайди) каби турларга бўлинади. Халқ хўжалигининг барча тармоқлари бўйича республика, вилоятлар ва б. га қарашли корхона, ташкилот ва муассасалар учун С.ларни қўллаш мажбурий. Вазифасига қараб, С. қуйидаги турларга бўлинади: умумтехник ва ташкилийметодик қоида ҳамда меъёрлар; маҳсулотга қўйиладиган умумий талаблар, кўрсаткичлар, сифат меъёрлари, эксплуатацион хоссаси ва техник тафсилоти, тармоклараро ишлатиладиган бир жинсли маҳсулотлар гурухини назорат қилиш усули; физик катталик бирликлари ва б. Буларни қўллаш натижасида маҳсулотларнинг сифати ошади, деталларни бирхиллаштириш ва ўзаро алмашувчанлик даражасини оширишга имкон туғилади, и. ч. жараёнларини автоматлаштириш осонлашади, маҳсулотлардан фойдаланиш ва уларни таъмирлаш самарадорлиги ошади, маҳсулот қайси корхонада ишлаб чиқарилганлигидан қатъий назар исталган жойда ишлатаверилади ва б. Ўзбекистонда С.лар Ўзбекистон Республикаси «Узстандарт» агентлиги (Республика метрология хизматлари кўрсатиш агентлиги) томонидан белгиланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.