Stannin
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 591-b. — ziyouz.com
Stannin (lot. stannum — qalay), qalay kolçedani — sulfidlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi Cu2FeSnS4, unda: Si—29,5%, Fe 13%, Sn 27,5%, S29,9% hamda Zn, Sb, Cd, Pb va Ag aralaşmalari mavjud. Pegmatitlar, kvarsdala şpatlari tomirlari va greyzenlar bilan boğliq yuqori trali S. kub simmetriyali bölsa, kasseteritsulfid konlarida keng tarqalgan past trali S. tetragonal simmetriyaga ega, uning kristall strukturasi xalkopiritnikiga öxşaş. Öziga xos yaşil tovlanuvçan, kulrang. Qattikligi 3— 4,5; ziçligi 4,3 — 4,5 g/sm3. Mört, elektrni yaxşi ötkazadi. Qalay rudalarining zararli aralaşmasi. S. gidrotermal konlarda hosil böladi, volframqalay konlarida kasseterit (SnO2), xalkopirit, arsenopirit, volframit va b. minerallar bilan assotsiatsiyada uçraydi. S.ning yirik töplamlari RF (Dalnegorskiy, Xeta, Saxa), Tojikiston, Kanada, Buyuk Britaniya, Boliviyada ma'lum. Özbekistonda ÇatqolQurama toğlari — Navgarzon, Laşkarak, Sargardonda; Özbekiston ğarbida — Qizqörğonda dolomitlarning metasomatik özgarişi natijasida yuzaga kelgan tillit, frankent, sfalerit va pirit bilan assotsiatsiyada uçraydi. Konsentratsiyasi yuqoriroq bölsa qalay rudasi sifatida foydalaniş mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТАННИН (лот. stannum — қалай), қалай колчедани — сульфидлар синфига мансуб минерал. Кимёвий таркиби Cu2FeSnS4, унда: Си—29,5%, Fe 13%, Sn 27,5%, S29,9% ҳамда Zn, Sb, Cd, Pb ва Ag аралашмалари мавжуд. Пегматитлар, кварцдала шпатлари томирлари ва грейзенлар билан боғлиқ юқори трали С. куб симметрияли бўлса, кассетеритсульфид конларида кенг тарқалган паст трали С. тетрагонал симметрияга эга, унинг кристалл структураси халькопиритникига ўхшаш. Ўзига хос яшил товланувчан, кулранг. Қаттиклиги 3— 4,5; зичлиги 4,3 — 4,5 г/см3. Мўрт, электрни яхши ўтказади. Қалай рудаларининг зарарли аралашмаси. С. гидротермал конларда ҳосил бўлади, вольфрамқалай конларида кассетерит (SnO2), халькопирит, арсенопирит, вольфрамит ва б. минераллар билан ассоциацияда учрайди. С.нинг йирик тўпламлари РФ (Дальнегорский, Хета, Саха), Тожикистон, Канада, Буюк Британия, Боливияда маълум. Ўзбекистонда ЧатқолҚурама тоғлари — Навгарзон, Лашкарак, Саргардонда; Ўзбекистон ғарбида — Қизқўрғонда доломитларнинг метасоматик ўзгариши натижасида юзага келган тиллит, франкент, сфалерит ва пирит билан ассоциацияда учрайди. Концентрацияси юқорироқ бўлса қалай рудаси сифатида фойдаланиш мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.