Statotsistlar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 597-b. — ziyouz.com
Statotsistlar (yun. statos — turgan, qarakatsiz va ... sista), eşitiş pufakçasi — umurtqasiz hayvonlarning muvozanat organlari; tana qoploğiçi ostida joylaşgan çuqurça yoki pufakça şaklida; ayrim hayvonlar (meduza, dengiz tipratikanlari)da tana yuzasiga börtib çiqib turgan qadahsimon ösimtadan iborat. S böşliğidagi suyuqlikda 1 yoki bir neça otolitlar (statolitlar) joylaşgan. Tana holati özgarganda otolitlar joyidan surilib, pufak devoridagi kiprikli epiteliyning sezgir hujayralarini yoki retseptor hujayralar bilan boğlangan xitin tukçalarni (böğimoyoklilarda) qözğatadi. Nerv impulsi markaziy nerv sistemasiga ötib, u yerda organizmni öz holatiga qaytaradigan javob harakatlaniş reaksiyasini paydo qiladi. S. tuzilişi va funksiyasi umurtqali hayvonlarning içki quloğida joylaşgan makulaga öxşab ketadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТАТОЦИСТЛАР (юн. statos — турган, қаракатсиз ва ... циста), эшитиш пуфакчаси — умуртқасиз ҳайвонларнинг мувозанат органлари; тана қоплоғичи остида жойлашган чуқурча ёки пуфакча шаклида; айрим ҳайвонлар (медуза, денгиз типратиканлари)да тана юзасига бўртиб чиқиб турган қадаҳсимон ўсимтадан иборат. С бўшлиғидаги суюқликда 1 ёки бир неча отолитлар (статолитлар) жойлашган. Тана ҳолати ўзгарганда отолитлар жойидан сурилиб, пуфак деворидаги киприкли эпителийнинг сезгир ҳужайраларини ёки рецептор ҳужайралар билан боғланган хитин тукчаларни (бўғимоёклиларда) қўзғатади. Нерв импульси марказий нерв системасига ўтиб, у ерда организмни ўз ҳолатига қайтарадиган жавоб ҳаракатланиш реакциясини пайдо қилади. С. тузилиши ва функцияси умуртқали ҳайвонларнинг ички қулоғида жойлашган макулага ўхшаб кетади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.