Stavrolit
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 585-b. — ziyouz.com
Stavrolit (yun. stauros — but va lithos — toş), but toş — silikatlar kiçik sinfiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi Ğe2A13[8Yu4]4O7(ON)bölib, unda ĞeO15,8%, A12O355,9%, SiO2— 26,3%, H2O —2%ni taşkil qiladi. S.ning ruxS. (ZnO— 7,5%gaça), lyusakit (So—8,5%gaça va NiO—0,9%gaça), nordmarkit (Mp2O3— 11,6%gaça) xillari ma'lum. Monoklin singoniyada kristallanadi. Kristallari donador agregatlar bölib, butsimon qöşaloqlik xos. Qattiqligi 7—7,5; örtaça ziçligi 3,7 g/sm3. Mört. Yaltiroqligi şişasimon. Rangi qizilqönğirdan qönğirroqqoragaça, kamdankam şaffof böladi. S. ba'zi kristalli slanetslarning jins hosil qiluvçi minerali hisoblanadi. S. metamorfik jinslarning öziga xos minerali bölib, asosan, kristalli slanetslarda regional metamorfizmning amfibolitli fatsiyasida (muskovitSli, kianitS.li, sillimanitS.li) hamda gneyslarda tarkalgan. Kam uçraydigan şaffof kristallari ba'zan bezak toş sifatida işlatiladi. S. Rossiyada Ural, Şim. Kareliya, Oltoy soçmalarida; şaffof kristallari Baykaloldida, AQŞ, Avstriya va Germaniyada uçraydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТАВРОЛИТ (юн. stauros — бут ва lithos — тош), бут тош — силикатлар кичик синфига мансуб минерал. Кимёвий таркиби Ғе2А13[8Ю4]4О7(ОН)бўлиб, унда ҒеО15,8%, А12О355,9%, SiO2— 26,3%, Н2О —2%ни ташкил қилади. С.нинг рухС. (ZnO— 7,5%гача), люсакит (Со—8,5%гача ва NiO—0,9%гача), нордмаркит (Мп2О3— 11,6%гача) хиллари маълум. Моноклин сингонияда кристалланади. Кристаллари донадор агрегатлар бўлиб, бутсимон қўшалоқлик хос. Қаттиқлиги 7—7,5; ўртача зичлиги 3,7 г/см3. Мўрт. Ялтироқлиги шишасимон. Ранги қизилқўнғирдан қўнғирроққорагача, камданкам шаффоф бўлади. С. баъзи кристалли сланецларнинг жинс ҳосил қилувчи минерали ҳисобланади. С. метаморфик жинсларнинг ўзига хос минерали бўлиб, асосан, кристалли сланецларда регионал метаморфизмнинг амфиболитли фациясида (мусковитСли, кианитС.ли, силлиманитС.ли) ҳамда гнейсларда таркалган. Кам учрайдиган шаффоф кристаллари баъзан безак тош сифатида ишлатилади. С. Россияда Урал, Шим. Карелия, Олтой сочмаларида; шаффоф кристаллари Байкалолдида, АҚШ, Австрия ва Германияда учрайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.