Stenobiontlar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 602-b. — ziyouz.com
Stenobiontlar (yun. stenos — tor va bios — yaşovçi) — taşki şaroit omillari yoki omillar guruhi özgarmaydigan doimiy muhitda yaşovçi organizmlar. Haroratga nisbatan stenobiontlik stenoterm, şurlanişga nisbatan —stenogalin, gidrostatik bosimga nisbatan — stenobat deyiladi. Stenobiontlik namlikka, tuproqning kimyoviy tarkibiga nisbatan ham böladi. Muayyan omilni kam mikdorda talab kiladigan yoki talab kilmaydigan organizmlarga nisbatan omil nomiga fob qöşib işlatiladi (mas, galofob, kalsefob va b.). S.ga faqat bitga hayvon turida parazitlik qiluvçi yoki simbioz yaşovçi, okeanning muayyan çuqurligi bilan boğlangan, ğorda va nam tropik örmonlarda tarqalgan organizmlar kiradi. Birdaniga bir neça omillarga nisbatan stenobiont organizmlar ham böladi. Mac, toğ daryolarida yaşaydigan baliklar yuqori harorat va kislorod tanqisligiga, nam tropik örmonlarda tarqalgan hayvonlar va ösimliklar nam tanqisligi va pastki haroratga nisbatan S. böladi. Stenobiontlik turning tarqalişini çeklab turadi. S.ga qaramaqarşi jarayon evribiont deyiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТЕНОБИОНТЛАР (юн. stenos — тор ва bios — яшовчи) — ташки шароит омиллари ёки омиллар гуруҳи ўзгармайдиган доимий муҳитда яшовчи организмлар. Ҳароратга нисбатан стенобионтлик стенотерм, шурланишга нисбатан —стеногалин, гидростатик босимга нисбатан — стенобат дейилади. Стенобионтлик намликка, тупроқнинг кимёвий таркибига нисбатан ҳам бўлади. Муайян омилни кам микдорда талаб киладиган ёки талаб килмайдиган организмларга нисбатан омил номига фоб қўшиб ишлатилади (мас, галофоб, кальцефоб ва б.). С.га фақат битга ҳайвон турида паразитлик қилувчи ёки симбиоз яшовчи, океаннинг муайян чуқурлиги билан боғланган, ғорда ва нам тропик ўрмонларда тарқалган организмлар киради. Бирданига бир неча омилларга нисбатан стенобионт организмлар ҳам бўлади. Mac, тоғ дарёларида яшайдиган баликлар юқори ҳарорат ва кислород танқислигига, нам тропик ўрмонларда тарқалган ҳайвонлар ва ўсимликлар нам танқислиги ва пастки ҳароратга нисбатан С. бўлади. Стенобионтлик турнинг тарқалишини чеклаб туради. С.га қарамақарши жараён эврибионт дейилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.