Stenofagiya
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 604–605-b. — ziyouz.com
Stenofagiya (yun. sthenos — kuç va ...fagiya) — hayvonlarning bir xil (monofagiya) yoki bir neça xil oziq turiga (oligofagiya) ixtisoslaşuvi. S. muayyan oziq xilini topiş va hazm qiliş uçun zarur bölgan anatomik, fiziologik va biokimyoviy moslanişlar bilan boğliq. Mac, kavş qaytaruvçi ötxör hayvonlar oşqozoni 4 kamerali; parazit tasmasimon çuvalçanglarda içak bölmaydi. Tuxumxör ilonlarning ötkir qovurğalari içak böşliğiga çiqib turişi yutilgan tuxumning pöçoğini ezişga yordam beradi; sirtlonlar tişi suyakni maydalaşga moslaşgan. Monofaglar organizmida işlab çiqariladigan maxsus fermentlar köpinça ularning boşqa hayvonlar hazm qilolmaydigan oziq (mas, teri, jun, pat, mum va b.) ni hazm qilişga yordam beradi. Qiyin hazm böladigan organik moddalar va energiya bilan oziklaniş hayvonlarning ekosistemalardagi moddalar va energiya aylanişidagi ahamiyatini oşiradi. S. turlari xilmaxil va ular orasida oziqga nisbatan konkurensiya kuçli bölgan biogeotsenozlar (tropik örmonlar)da keng tarqalgan. S.ning aksi evrifagiya köp xil oziq turiga moslanişni anglatadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТЕНОФАГИЯ (юн. sthenos — куч ва ...фагия) — ҳайвонларнинг бир хил (монофагия) ёки бир неча хил озиқ турига (олигофагия) ихтисослашуви. С. муайян озиқ хилини топиш ва ҳазм қилиш учун зарур бўлган анатомик, физиологик ва биокимёвий мосланишлар билан боғлиқ. Mac, кавш қайтарувчи ўтхўр ҳайвонлар ошқозони 4 камерали; паразит тасмасимон чувалчангларда ичак бўлмайди. Тухумхўр илонларнинг ўткир қовурғалари ичак бўшлиғига чиқиб туриши ютилган тухумнинг пўчоғини эзишга ёрдам беради; сиртлонлар тиши суякни майдалашга мослашган. Монофаглар организмида ишлаб чиқариладиган махсус ферментлар кўпинча уларнинг бошқа ҳайвонлар ҳазм қилолмайдиган озиқ (мас, тери, жун, пат, мум ва б.) ни ҳазм қилишга ёрдам беради. Қийин ҳазм бўладиган органик моддалар ва энергия билан озикланиш ҳайвонларнинг экосистемалардаги моддалар ва энергия айланишидаги аҳамиятини оширади. С. турлари хилмахил ва улар орасида озиқга нисбатан конкуренция кучли бўлган биогеоценозлар (тропик ўрмонлар)да кенг тарқалган. С.нинг акси эврифагия кўп хил озиқ турига мосланишни англатади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.