Stenoz

Stenoz (yun. stenos — tor, qisqa) — naysimon a'zolar (hiqildoq, traxeya, bronxlar, qizilöngaç, içaklar, arteriyalar va b.), şuningdek, fiziologik teşiklar (mas, yurak çap bölmaçasi va qorinçasi orasidagi teşik)ning torayişi. S. tuğma va hayotda orttirilgan böladi. Tuğma S. homila rivojlanişidagi nuqsonlar (qizilöngaç yoki me'daning çiqiş joyidan torayişi)dan iborat. Hayotda orttirilgan S. organik va funksional böladi. Organik S. a'zolar devoridagi ösmalar, yalliğlaniş yoki şikastdan keyin çandiqlar paydo bölişi hisobiga yuzaga keladi. Funksional S.da a'zolar muskullari, sfinkterlarning vaqtinça torayişi, mas, buyrakdagi toş siljişi natijasida siydik yölining torayişi — spazm röy beradi.

S.da a'zolarning muskullari gipertrofiyaga uçrab, ular içidagi harakat (ovqat, havo, qonning yurişi) qiyinlaşadi, keyinçalik muskullar tonusi pasayadi, a'zoning S.ga uçragan joyidan yuqorisi kengayib ketadi, toraygan joydan moddalar ötişi qiyinlaşadi. S.ni kompensatsiyali — a'zo ötkazuvçanligi qisman buzilgan, lekin a'zo faoliyati va inson salomatligi jiddiy özgarmagan; subkompensatsiyali — a'zoning toraygan joyidan modda ötişi qiyinlaşib, a'zo faoliyati buzilgan; dekompensatsiyali — a'zoning toraygan joyidan moddaning mutlaq ötmay qolib, a'zo faoliyatining buzilişi, şuning hisobiga organizmda jiddiy asoratlar yuzaga kelişi (mas, me'daning pilorik joyi dekompensatsiyalangan S.ida ovqat mutlaqo ötmasdan, bemor organizmida suvtuz mutanosibligining buzilişi) kabi darajalari bor. S, asosan, xirurgik usulda davolanadi.