Stereoskop
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 606-b. — ziyouz.com
Stereoskop (stereo... va yun. skopeo — qarayman) — joyning yoki ayrim predmetlarning suratini hajmiy tarzda köriş uçun möljallangan geodezik asbob. Oddiy S. 4 oynadan iborat; uning çap va öng bölaklari birbiriga parallel bir juft oynakdan taşkil topgan. S. yordamida hajmiy tasvir hosil qilinadi. Stereotasvirlar B] va B2 katta oynalar tagida joylaştiriladi (rasmga q.). Ikki köz bilan bir paytda 5, va S2 nuqtalardan qarab, vintlar yordamida tasvirlar birbirining ustiga tuşirilsa, stereoeffekt hosil böladi, ya'ni hajmiy tasvir olinadi. Hajmiy tasvirda köpgina muxandislikgeodeziya masalalari, jumladan, xarita çiziş, loyihalaş işlarini bajariş va b. masalalar yeçiladi. Stereotasvirda ölçaş işlari harakatlanuvçi markali asboblar yordamida bajariladi. Stereotasvirda nuqtaning koordinatalarini aniklaş uçun maxsus uskunalar mavjud. S.larning kompyuterlaşgan variantlari ğam bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТЕРЕОСКОП (стерео... ва юн. skopeo — қарайман) — жойнинг ёки айрим предметларнинг суратини ҳажмий тарзда кўриш учун мўлжалланган геодезик асбоб. Оддий С. 4 ойнадан иборат; унинг чап ва ўнг бўлаклари бирбирига параллел бир жуфт ойнакдан ташкил топган. С. ёрдамида ҳажмий тасвир ҳосил қилинади. Стереотасвирлар Б] ва Б2 катта ойналар тагида жойлаштирилади (расмга қ.). Икки кўз билан бир пайтда 5, ва S2 нуқталардан қараб, винтлар ёрдамида тасвирлар бирбирининг устига туширилса, стереоэффект ҳосил бўлади, яъни ҳажмий тасвир олинади. Ҳажмий тасвирда кўпгина мухандисликгеодезия масалалари, жумладан, харита чизиш, лойиҳалаш ишларини бажариш ва б. масалалар ечилади. Стереотасвирда ўлчаш ишлари ҳаракатланувчи маркали асбоблар ёрдамида бажарилади. Стереотасвирда нуқтанинг координаталарини аниклаш учун махсус ускуналар мавжуд. С.ларнинг компьютерлашган вариантлари ғам бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.