Steroidlar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 608-b. — ziyouz.com
Steroidlar — kimyoviy tabiatiga köra izoprenoidlarga mansub organik birikmalar sinfi. S. tirik tabiatda keng tarqalgan, mikroorganizm, ösimlik va hayvonlarda köplab uçraydi. Barça S. steran uglevodorodlarining hosilalaridir, biogenetik jihatdan esa skvalendan hosil böladi. S. — optik faol kristall moddalar, organik moddalarda suvga qaraganda yaxşi eriydi. Tabiiy S. quyidagi sinflarga bölinadi: sterinlar, ötsafro kislotalari, steriod gormonlar (androgen gormonlar, androgenlar, kortikosteroidlar, estrogen gormonlar), yurakfaol steroidlari, yurak glikozidlari, bufogeninlar, steroid sapogeninlar (saponinlar) va steroid alkaloidlar. Tabiiy Sdan taşqari, köp sonli «sintetik S.» ham olingan. S. tibbiyotda köplab işlatiladi, kimyoda ahamiyati muhim.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТЕРОИДЛАР — кимёвий табиатига кўра изопреноидларга мансуб органик бирикмалар синфи. С. тирик табиатда кенг тарқалган, микроорганизм, ўсимлик ва ҳайвонларда кўплаб учрайди. Барча С. стеран углеводородларининг ҳосилаларидир, биогенетик жиҳатдан эса сквалендан ҳосил бўлади. С. — оптик фаол кристалл моддалар, органик моддаларда сувга қараганда яхши эрийди. Табиий С. қуйидаги синфларга бўлинади: стеринлар, ўтсафро кислоталари, стериод гормонлар (андроген гормонлар, андрогенлар, кортикостероидлар, эстроген гормонлар), юракфаол стероидлари, юрак гликозидлари, буфогенинлар, стероид сапогенинлар (сапонинлар) ва стероид алкалоидлар. Табиий Сдан ташқари, кўп сонли «синтетик С.» ҳам олинган. С. тиббиётда кўплаб ишлатилади, кимёда аҳамияти муҳим.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.