Stirling dvigateli
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 611–612-b. — ziyouz.com
Stirling dvigateli STIRLING DVIGATELI, taşqi yonuv dvigateli — taşqaridan keltiriladigan issiklik energiyasini foydali mexanik işga aylantiradigan dvigatel. Ingliz ixtiroçisi R. Stirling 1816 y. yaratgan. U qizdirilgan havo bilan işlaydi. S.d.da iş jismi sifatida gaz (geliy yoki vodorod) dan foydalaniladi. Gazning bosimi 10 — 20 MPa. Gaz berk fazoda bölib, dvigatel işlaşi paytida almaşinmaydi, balki qizişi va sovişi natijasida faqat hajmi özgaradi. Regenerator bu fazoni yuqori va pastki böşliqqa böladi. Yuqori böşliqqa qizdirgiçdan issiqlik keladi, pastkisidan sovituvçi suv bilan çiqarib yuboriladi. S.d. silindrida 2 ta porşen (biri iş, ikkinçisi haydaş) böladi. Dvigatelda iş sikli 4 taktda (siqiş, qizdiriş, iş yöli va sovitiş) bajariladi. S.d. yuk avtomobillari va kemalarida işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТИРЛИНГ ДВИГАТЕЛИ, ташқи ёнув двигатели — ташқаридан келтириладиган иссиклик энергиясини фойдали механик ишга айлантирадиган двигатель. Инглиз ихтирочиси Р. Стирлинг 1816 й. яратган. У қиздирилган ҳаво билан ишлайди. С.д.да иш жисми сифатида газ (гелий ёки водород) дан фойдаланилади. Газнинг босими 10 — 20 МПа. Газ берк фазода бўлиб, двигатель ишлаши пайтида алмашинмайди, балки қизиши ва совиши натижасида фақат ҳажми ўзгаради. Регенератор бу фазони юқори ва пастки бўшлиққа бўлади. Юқори бўшлиққа қиздиргичдан иссиқлик келади, пасткисидан совитувчи сув билан чиқариб юборилади. С.д. цилиндрида 2 та поршень (бири иш, иккинчиси ҳайдаш) бўлади. Двигателда иш цикли 4 тактда (сиқиш, қиздириш, иш йўли ва совитиш) бажарилади. С.д. юк автомобиллари ва кемаларида ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.