Stirol
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 612-b. — ziyouz.com
Stirol (feniletilen, vinilbenzol, etinil benzol, sinnamen), C6H5CH=CH2 — aromatik uglevodorod, öziga xos hidli rangsiz suyuqlik. Mol. m. 104,14. Suyuqlaniş t-rasi —30,628°, qaynaş t-rasi 145,2°, ziçligi 906 kg/ m3 (20° da). Metanol, etanol, atseton, efirlar, uglevodorodlar, sirka kislotada eriydi, suvda erimaydi. Özi ham köpçilik organik moddalarni yaxşi eritadi. Ösimlik smolasi (stiraks) da, natural gaz va b. uglevodorod gazlari pirolizi mahsulotlarida, neft maqsulotlarini krekinglaş va pirolizlaş mahsulotlarida, toşkömir va qönğir kumir smolalarida, slanets moyida va ğ.k.da böladi. S. kimyoviy reaksiyalarga şiddatli kirişadi, polimerlanadi. S, asosan, polistirol, şuningdek, turli sopolimerlar, mas, butadiyenstirol kauçuklar, poliefir smolalar işlab çiqariş.da qöllanadi; stirolning divinilbenzol bilan sopolimerlari ion almaşinuvçi smolalar sifatida işlatiladi.
S.ning buğlari şilliq pardalarga ta'sir etadi, uning havoda ruxsat etiladigan konsentratsiyasi 5 mg/m3. S. sanoatda, asosan, 500—630° trada suv buği oqimida etilbenzolni katalitik degidrogenlab olinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТИРОЛ (фенилэтилен, винилбензол, этинил бензол, циннамен), С6Н5СН=СН2 — ароматик углеводород, ўзига хос ҳидли рангсиз суюқлик. Мол. м. 104,14. Суюқланиш т-раси —30,628°, қайнаш т-раси 145,2°, зичлиги 906 кг/ м3 (20° да). Метанол, этанол, ацетон, эфирлар, углеводородлар, сирка кислотада эрийди, сувда эримайди. Ўзи ҳам кўпчилик органик моддаларни яхши эритади. Ўсимлик смоласи (стиракс) да, натурал газ ва б. углеводород газлари пиролизи маҳсулотларида, нефть мақсулотларини крекинглаш ва пиролизлаш маҳсулотларида, тошкўмир ва қўнғир кумир смолаларида, сланец мойида ва ғ.к.да бўлади. С. кимёвий реакцияларга шиддатли киришади, полимерланади. С, асосан, полистирол, шунингдек, турли сополимерлар, мас, бутадиенстирол каучуклар, полиэфир смолалар ишлаб чиқариш.да қўлланади; стиролнинг дивинилбензол билан сополимерлари ион алмашинувчи смолалар сифатида ишлатилади.
С.нинг буғлари шиллиқ пардаларга таъсир этади, унинг ҳавода рухсат этиладиган концентрацияси 5 мг/м3. С. саноатда, асосан, 500—630° трада сув буғи оқимида этилбензолни каталитик дегидрогенлаб олинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.