Strixnin
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 625-b. — ziyouz.com
Strixnin (Strychninum), C21H22N2O2 — kuçala urugidan olinadigan alkaloid. Mol. m. 334,42. Suyuklaniş t-rasi 282°, qaynaş t-rasi 270°. 1818 y.da fransuz kimyogarlari P.J.Peltye va J. B.Kavantu kaşf qilganlar. S.ning tuzilişini ingliz kimyogari R.Robinson 1946 y.da aniklagan, amerikalik kimyogar R.B.Vudvord 1954 y. S.ning töliq sintezini işlab çiqqan. S. murakkab politsiklik birikmadir, zaharli; zararli hayvonlarni qirişda işlatiladi. Tibbiyot amaliyotida S. nitrat qöllanadi. Markaziy nerv sistemasini qözğatadi, ayniqsa, orqa miya faoliyatini kuçaytiradi, katta dozalari tetanik talvasaga olib boradi; köriş, eşitiş, ta'm biliş sezgilarini faollantiradi; tomirlarni harakatlantiruvçi markaz va nafas markazini qözğatadi. Skelet muskullarini taranglaştiradi, parez va falajlarda nerv sistemasi funksiyasini normallaştiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТРИХНИН (Strychninum), C21H22N2O2 — кучала уругидан олинадиган алкалоид. Мол. м. 334,42. Суюкланиш т-раси 282°, қайнаш т-раси 270°. 1818 й.да француз кимёгарлари П.Ж.Пельтье ва Ж. Б.Каванту кашф қилганлар. С.нинг тузилишини инглиз кимёгари Р.Робинсон 1946 й.да аниклаган, америкалик кимёгар Р.Б.Вудворд 1954 й. С.нинг тўлиқ синтезини ишлаб чиққан. С. мураккаб полициклик бирикмадир, заҳарли; зарарли ҳайвонларни қиришда ишлатилади. Тиббиёт амалиётида С. нитрат қўлланади. Марказий нерв системасини қўзғатади, айниқса, орқа мия фаолиятини кучайтиради, катта дозалари тетаник талвасага олиб боради; кўриш, эшитиш, таъм билиш сезгиларини фаоллантиради; томирларни ҳаракатлантирувчи марказ ва нафас марказини қўзғатади. Скелет мускулларини таранглаштиради, парез ва фалажларда нерв системаси функциясини нормаллаштиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.