Stroboskopik effekt
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 625-b. — ziyouz.com
Stroboskopik effekt - uzlukli kuzatiş jarayonida tez harakatlanayotgan jismning qözğalmas tarzda körinişi yoki jism harakatining alohida fazalari tez almaşinib turganda jismning harakat qilayotgandek bölib tuyulişi. Agar biror jism yoki surat uzluksiz kuzatilmasdan muayyan vaqt oraliğida kuzatilsa, ularning tasviri xuddi uzluksiz kuzatilayotgandek tasavvur qoldiradi. Bunga köriş inersiyasi hodisasi sabab böladi. Buni umumiy bir ökda aylanuvçi ikki diskdan iborat asbob (stroboskop)da kuzatiş mumkin. Köz oldida oddiy stroboskop zatvori v çastota bilan t vaqt davomida oçibyopilsa, tez harakatlanayotgan jism juda kiçkina joyga siljiydi, şuning uçun u körinadi. Körinayotgan obrazning saqlaniş vaqti x içida zatvor vt marta oçiladi, şuning uçun harakatlanuvçi jismning bir neça «oniy» holatlari bir vaqtda körinadi. Hozirgi stroboskoplarda uzluksiz köriş impulsli lampalar vositasida amalga oşiriladi. Odatda, harakatning ketma-ket fazalarini tasvirlovçi kadrlar sekundiga 24 marta almaşinsa, köriş inersiyasi va ruhiy omillar tufayli harakatning uzluksizligi samarasiga erişiladi. S.e., mas, kinematografiyaning asosini taşkil qiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТРОБОСКОПИК ЭФФЕКТ - узлукли кузатиш жараёнида тез ҳаракатланаётган жисмнинг қўзғалмас тарзда кўриниши ёки жисм ҳаракатининг алоҳида фазалари тез алмашиниб турганда жисмнинг ҳаракат қилаётгандек бўлиб туюлиши. Агар бирор жисм ёки сурат узлуксиз кузатилмасдан муайян вақт оралиғида кузатилса, уларнинг тасвири худди узлуксиз кузатилаётгандек тасаввур қолдиради. Бунга кўриш инерцияси ҳодисаси сабаб бўлади. Буни умумий бир ўкда айланувчи икки дискдан иборат асбоб (стробоскоп)да кузатиш мумкин. Кўз олдида оддий стробоскоп затвори v частота билан t вақт давомида очибёпилса, тез ҳаракатланаётган жисм жуда кичкина жойга силжийди, шунинг учун у кўринади. Кўринаётган образнинг сақланиш вақти х ичида затвор vt марта очилади, шунинг учун ҳаракатланувчи жисмнинг бир неча «оний» ҳолатлари бир вақтда кўринади. Ҳозирги стробоскопларда узлуксиз кўриш импульсли лампалар воситасида амалга оширилади. Одатда, ҳаракатнинг кетма-кет фазаларини тасвирловчи кадрлар секундига 24 марта алмашинса, кўриш инерцияси ва руҳий омиллар туфайли ҳаракатнинг узлуксизлиги самарасига эришилади. С.э., мас, кинематографиянинг асосини ташкил қилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.