Struktura

Struktura (lot. structure — tuziliş, boğlaniş) — 1) muayyan narsalarning tuzilişi, qurilişi; tarkibiy qismlarning özaro boğliqligi; 2) obyektning yaxlitligi va aynan özligini anglatadigan, ya'ni taşqi va içki özgarişlarda asosiy xususiyatlarini saqlab qoladigan barqaror aloqalari majmui. S. sistemami taşkil etadi. S. narsa va hodisani bir xil yoki har xil jinsliligi, uning muayyan nisbiy mustaqil qismlarga, elementlarga, komponentlarga bölinişini; bu qismlar, elementlar, komponentlarning özaro ta'sir va aks ta'sirlarini, ular örtasidagi aloqadorlik va boğlanişlarni, bu boğlanişlarga oid qonuniyatlarni; narsa yoki hodisaning qanday elementlardan taşkil topganligidan kat'i nazar, bu elementlarning organik birligini, ularning yaxlitligi va bir butunligini ifodalaydi. S.ni biliş — elementlarni aniklaş, ularning özaro aloqadorliklarini aniklaş, bu elementlar bir butunligining öziga xos tabiatini tuşunib olişdir.

Keyingi vaqtlarda tabiatşunoslik va ijtimoiy fanlar sohalarida tadqiqot obyektini çuqurroq örganiş maqsadida sistemali yondaşiş, strukturaviy analiz usullari işlab çiqildi. Bu usullarning qöllanişi ularning samarali va istiqbolli ekanligini körsatmoqda. Olamni falsafiy va tabiiyilmiy biliş real mavjud sistemalarning S. xususiyatlarini bilişga ança töğri keladi.