Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Subraxmanyan Çandrasekar

    Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 20–21-b. — ziyouz.com

    Çandrasekar Subraxmanyan ÇANDRASEKAR (Chandrasekar) Subraxmanyan (1910.18.10, Lahur, Hindiston — 1995) — amerikalik fizik va astrofizik; millati xind. London Qirollik jamiyati a'zosi (1944), Amerika fan va san'at akademiyasi, AQŞ milliy FA a'zosi. Madras universitetini tugatgan (1930). Kembrij universitetida işlagan (193336). 1936 y. AQŞ ga köçib ötgan (1953 y.dan AQŞ fuqarosi) va 1937 y.dan Yerk rasadxonasida, Çikago universitetida (1942 y.dan prof.) işlagan. Asosiy ilmiy işlari yudduzlar tuzilişi, yulduzlar atmosferasi va dinamikasini tadqiq qilişga, matematik fizika (stoxastik jarayonlar nazariyasi)ga oid. Oq mitti yulduzlar nazariyasini yarattan va ularning maksimal massasi (Ç. çegarasi) ni, yulduz izotermik yadrosining massasi (Şenberg — Ç. çegarasi)ni topgan. Nurlaniipjyat uzatiliş nazariyasida, yudduzlar dinamikasida, magnit gvdrodinamikasida, muvozanatli figuralar va qora tuynuklar nazariyasida fundamental natijalar olgan. Nobel mukofoti laureati (1983; U. Fauler bilan hamkorlikda).

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЧАНДРАСЕКАР (Chandrasekar) Субрахманьян (1910.18.10, Лаҳур, Ҳиндистон — 1995) — америкалик физик ва астрофизик; миллати хинд. Лондон Қироллик жамияти аъзоси (1944), Америка фан ва санъат академияси, АҚШ миллий ФА аъзоси. Мадрас университетини тугатган (1930). Кембриж университетида ишлаган (193336). 1936 й. АҚШ га кўчиб ўтган (1953 й.дан АҚШ фуқароси) ва 1937 й.дан Йерк расадхонасида, Чикаго университетида (1942 й.дан проф.) ишлаган. Асосий илмий ишлари юддузлар тузилиши, юлдузлар атмосфераси ва динамикасини тадқиқ қилишга, математик физика (стохастик жараёнлар назарияси)га оид. Оқ митти юлдузлар назариясини яраттан ва уларнинг максимал массаси (Ч. чегараси) ни, юлдуз изотермик ядросининг массаси (Шенберг — Ч. чегараси)ни топган. Нурланиипжят узатилиш назариясида, юддузлар динамикасида, магнит гвдродинамикасида, мувозанатли фигуралар ва қора туйнуклар назариясида фундаментал натижалар олган. Нобель мукофоти лауреати (1983; У. Фаулер билан ҳамкорликда).

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.