Subtropik ğözalar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 636-b. — ziyouz.com
Subtropik ğözalar SUBTROPIK ĞÖZALAR, ğözaning subtropik şakllari — hozir ekilayotgan Ğuzaning yuksak darajada madaniylaştirilgan evolyutsion şakllari. Ular xöjalik ahamiyatiga ega bölgan qariyb barça belgi va körsatkiçlar böyiça uzoq tanlaş va jahon paxtaçiligining qimmatli genofondi mahsulidir. S.ğ. uzoq yaşamaydigan, simpodial va keskin simpodial yarim ötsimon buta. Tuklaniş darajasi, barg plastinkasining kattaligi va şakli, çigitlarining tuklanişi, tupining tipi, bögimlari oraliğining uzunligi, simpodial şoxlarining tipi, kösaklarining kattaligi va şakli, tolasining uzunligi, tola çiqişi va b. sifatlari özgarib turadi. Tolasi oq, oç sariq, baquvvat va uzun; yovvoyi holda ösiş qobiliyatini yöqotgan. S. g. turli kasalliklarga nisbatan ekologik çidamliligi, hosildorligi, kösagining yirikligi, tolasining texnologik sifati yaxşiligi tufayli dunyodagi ğöza ekiladigan barça mamlakatlarda keng tarqalgan. Arealning turli qismlarida agroekologik şaroitlarga köra ekologikgeografik şakllarning öşa joylar şaroitiga moslaşgan guruxlari, mas, Meksika ğözasintg Şarqiy Amerika, Örta Osiyo, Şim. Xitoy, Jan. Afrika, Bolqon va b.da ösadigan alohida guruxlari şakllangan.
Abdumavlon Abdumayev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУБТРОПИК ҒЎЗАЛАР, ғўзанинг субтропик шакллари — ҳозир экилаётган Ғузанинг юксак даражада маданийлаштирилган эволюцион шакллари. Улар хўжалик аҳамиятига эга бўлган қарийб барча белги ва кўрсаткичлар бўйича узоқ танлаш ва жаҳон пахтачилигининг қимматли генофонди маҳсулидир. С.ғ. узоқ яшамайдиган, симподиал ва кескин симподиал ярим ўтсимон бута. Тукланиш даражаси, барг пластинкасининг катталиги ва шакли, чигитларининг тукланиши, тупининг типи, бўгимлари оралиғининг узунлиги, симподиал шохларининг типи, кўсакларининг катталиги ва шакли, толасининг узунлиги, тола чиқиши ва б. сифатлари ўзгариб туради. Толаси оқ, оч сариқ, бақувват ва узун; ёввойи ҳолда ўсиш қобилиятини йўқотган. С. г. турли касалликларга нисбатан экологик чидамлилиги, ҳосилдорлиги, кўсагининг йириклиги, толасининг технологик сифати яхшилиги туфайли дунёдаги ғўза экиладиган барча мамлакатларда кенг тарқалган. Ареалнинг турли қисмларида агроэкологик шароитларга кўра экологикгеографик шаклларнинг ўша жойлар шароитига мослашган гурухлари, мас, Мексика ғўзасинтг Шарқий Америка, Ўрта Осиё, Шим. Хитой, Жан. Африка, Болқон ва б.да ўсадиган алоҳида гурухлари шаклланган.
Абдумавлон Абдумаев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.