Subtropik ösimliklar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 636-b. — ziyouz.com
Subtropik ösimliklar - asosan, doim yaşil, barg tökadigan ba'zi mevali daraxtlar hamda butalar. Bularga avokado, anjir, anor, apelsin, mandarin, limon, greyfrut, zaytun, xurmo, çilonjiyda (unobi), pista, muşmula, tok, dafna va b. kiradi. Su. mazali, töyimli va dorivor xususiyatga ega meva beradi. Mevasi yangiligiça, konservalangan hamda quritilgan holda iste'mol qilinadi. S.ö. vegetatsiya davrining uzunligi, qişda tinim davriga ötişi bilan tropik ösimliklardan farqlanadi. Asosan, subtropik mintaqalarits yetiştiriladi. Oranjereya yoki tranşeyalarda, şuningdek, uy şaroitida östiriladi. S.ö.ning sovuqqa çidamliligi turliça. Mac, limon sovuqqa çidamsiz, anjir, anor, xurmo çidamliroq. Özbekistonda S.ö.ning ba'zi turlari (apelsin, mandarin, limon va b.) oranjereya yoki tranşeyalarda, şuningdek, uy şaroitida östiriladi. Sönggi yillarda subtropik mevalar Şreder nomidagi Bogdorçilik, uzumçilik va vinoçilik in-tining Janubiy Özbekiston tajriba stansiyasida, Toşkent viloyati Qibray tumanidagi limonariy şirkat xöjaligida, Surxondaryo viloyatidagi Denov örmon xöjaligida va b. bir qança viloyatlardagi ayrim xöjaliklarda, şuningdek, tomorqalarda östirilib, köçatlari yetiştirilmoqda.
Ad.: Kulkov O. P., Muxamedzyanov Ş. 3., Özbekistonning subtropik ösimliklari, T., 1968; Jivotinskaya S., Vostoçnaya xurma v Uzbekistane, T., 1989; Zaysev Yu. I., Sitrusovqe v komnate, T., 1990.
Rixsivoy Jörayev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУБТРОПИК ЎСИМЛИКЛАР - асосан, доим яшил, барг тўкадиган баъзи мевали дарахтлар ҳамда буталар. Буларга авокадо, анжир, анор, апельсин, мандарин, лимон, грейфрут, зайтун, хурмо, чилонжийда (уноби), писта, мушмула, ток, дафна ва б. киради. Су. мазали, тўйимли ва доривор хусусиятга эга мева беради. Меваси янгилигича, консерваланган ҳамда қуритилган ҳолда истеъмол қилинади. С.ў. вегетация даврининг узунлиги, қишда тиним даврига ўтиши билан тропик ўсимликлардан фарқланади. Асосан, субтропик минтақалариц етиштирилади. Оранжерея ёки траншеяларда, шунингдек, уй шароитида ўстирилади. С.ў.нинг совуққа чидамлилиги турлича. Mac, лимон совуққа чидамсиз, анжир, анор, хурмо чидамлироқ. Ўзбекистонда С.ў.нинг баъзи турлари (апельсин, мандарин, лимон ва б.) оранжерея ёки траншеяларда, шунингдек, уй шароитида ўстирилади. Сўнгги йилларда субтропик мевалар Шредер номидаги Богдорчилик, узумчилик ва виночилик ин-тининг Жанубий Ўзбекистон тажриба станциясида, Тошкент вилояти Қибрай туманидаги лимонарий ширкат хўжалигида, Сурхондарё вилоятидаги Денов ўрмон хўжалигида ва б. бир қанча вилоятлардаги айрим хўжаликларда, шунингдек, томорқаларда ўстирилиб, кўчатлари етиштирилмоқда.
Ад.: Кульков О. П., Мухамедзянов Ш. 3., Ўзбекистоннинг субтропик ўсимликлари, Т., 1968; Животинская С., Восточная хурма в Узбекистане, Т., 1989; Зайцев Ю. И., Цитрусовқе в комнате, Т., 1990.
Рихсивой Жўраев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.