Subyektivizm
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 638-b. — ziyouz.com
Subyektivizm - voqelikni subyektga qarab biladigan, ya'ni ongni birlamçi yaratilgan, boşqa hamma narsalar ongning şakli, mazmuni yoki uning ijodi mahsuli hisoblanadi deb izohlovçi qaraş. S. tuşunçasini Dekart joriy qilgan. J. Berkli idealizmi bunday S.ning eng keskin şakli hisoblanadi. Kantçilikni şu xildagi S.ning örtaça körinişi deyiş mumkin. Neopozitivizmning turli körinişlari ham bir jihatdan şunday S.ga yaqin keladi. S. sözi tor ma'noda — intellektual haqiqatning, şuningdek, axloqiy va estetik qadriyatlarning sof subyektivligi, ularning mutlaq ahamiyat kasb etişini inkor qiliş töğrisidagi ta'limotdir. Kamdankam hollarda bunday S. nazariyada solipsizmga, etikada esa — egoizmta olib keladi. Xususan, sofispglar va kirena maktabi vakillari nazariyada, gedonistlar — etikada, Yangi davr (19-a.)da esa, xususan, Ştirner subyektivistlar bölgan edi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУБЪЕКТИВИЗМ - воқеликни субъектга қараб биладиган, яъни онгни бирламчи яратилган, бошқа ҳамма нарсалар онгнинг шакли, мазмуни ёки унинг ижоди маҳсули ҳисобланади деб изоҳловчи қараш. С. тушунчасини Декарт жорий қилган. Ж. Беркли идеализми бундай С.нинг энг кескин шакли ҳисобланади. Кантчиликни шу хилдаги С.нинг ўртача кўриниши дейиш мумкин. Неопозитивизмнинг турли кўринишлари ҳам бир жиҳатдан шундай С.га яқин келади. С. сўзи тор маънода — интеллектуал ҳақиқатнинг, шунингдек, ахлоқий ва эстетик қадриятларнинг соф субъективлиги, уларнинг мутлақ аҳамият касб этишини инкор қилиш тўғрисидаги таълимотдир. Камданкам ҳолларда бундай С. назарияда солипсизмга, этикада эса — эгоизмта олиб келади. Хусусан, софиспглар ва кирена мактаби вакиллари назарияда, гедонистлар — этикада, Янги давр (19-а.)да эса, хусусан, Штирнер субъективистлар бўлган эди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.