Sud ekspertizasi

Sud ekspertizasi - fan va texnika yutuqlaridan jinoiy, fuqarolik, xöjalik, ma'muriy protsessda foydalanişning bir şakli. U işni töğri hal etiş uçun ahamiyatli holatlarni aniqlaş maqsadida ötkaziladi. Suriştiruvçi, tergovçi, sudning topşiriğiga binoan, maxsus bilimlarga ega şaxs (ekspert) öziga taqdim etilgan aşyoviy dalillar, voqeaholatlarni tekşiradi. Ekspert tadkiqoti natijalari böyiça ekspertning xulosasi tuziladi. Unda espertiza ötkaziş asoslari, şaroitlari, tekşiriladigan obyektlar, hal qilinadigan masalalar, ekspert aniklagan ma'lumotlar bayon etiladi. Ekspertning xulosasi dalillar manbai bölib, unda aniklangan ma'lumotlar dalillar sifatida qabul qilinadi. Aşyoviy dalillar va ekspert tekşiruvi uçun olingan namunalar, tirik odam tanasi va uning qismlari, murda, voqea joyidagi holat, hujjatlar S.e. obyektlari jumlasiga kiradi. S.e. hal etiladigan masalasi, obyekti, predmeta va uslubiyotining umumiyligi böyiça kriminalistik, transportmuhandislik, tibbiy va psixiatrik, qişloq xöjaligi., ekologik, biologik, iqtisodiy, texnikmuxandislik va b. ekspertizalarga bölinadi. Har bir turdagi S.e. öziga xos uslubiyotga binoan ötkaziladi. S.e. quyidagi asoslarga köra tuslanadi: ekspertlarning soni böyiça — yakka tartibda ötkaziladigan va komissiyaviy ekspertizalar; tadqiqotning hajmi böyiça — asosiy va qöşimça ekspertizalar; ketma-ketligi böyiça — birlamçi va qayta ekspertizalar; qöllanadigan bilim sohalarining soni böyiça — bir turdagi va kompleks ekspertizalar, obyektlar soni böyiça — kam obyektli va kup obyektli ekspertizalar. S.e.ni tayinlaş va ötkaziş tartibi hamda ekspertning xulosasini baholaş qoidalari tegişli protsessual qonunlarda belgilangan.

S.e. ni maxsus taşkil qilingan ixtisoslaşgan davlat muassasasi ötkazadi. Özbekistonda S.e. X.Sulaymonova nomidagi Respublika sud ekspertiza markazi va uning hududiy bölinmalari, Soğliqni saklaş vazirligining Sudtibbiy ekspertizasi Boş byurosi va uning hududiy bölinmalarida ötkaziladi. Bundan taşqari, S.e. boşqa vazirlik va idoralar (jumladan, Içki işlar vazirligi, Mudofaa vazirligi) tarkibidagi bölinmalarda ham amalga oşiriladi. Sud ekspertiza muassasasi zamonaviy ixtisoslaşgan texnik vositalar bilan jihozlanişi, xodimlarning yuqori malakasi hamda tadqiqotlarni ötkazişda maxsus ekspert uslublari qöllanişi tufayli bu yerda ötkaziladigan S.e.ning sifati va işonçliligi ta'minlanadi.

Sattor Otaxöjayev.