Sud hokimiyati
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 684–685-b. — ziyouz.com
Sud hokimiyati - hokimiyatlar bölinişi qoidasiga köra, davlat hokimiyatining alohida va mustaqil (qonun çiqaruvçi va ijro etuvçi hokimiyatlar bilan bir qatordagi) tarmoği. U özida: a) odil sudlovni amalga oşiriş vakolatlari, ya'ni jinoiy, fuqarolik, xöjalik, ma'muriy va konstitutsiyaviy iş (nizo)larni protsessual, qonun bilan belgilangan tartibda körib çiqiş vakolatlari yiğindisini, ba'zi mamlakatlarda, şuningdek, huquq normalarini izohlaş vakolatlari ni, qonun ijodkorligi vakolatlari va b. 2darajali vakolatlarni; b) yuqorida qayd etilgan vakolatlarni amalga oşiruvçi davlat organlari tizimini mujassamlaştiradi (q. Sud tizimi). S.ğ. vakolatlari asosiy — odil sudlovni amalga oşiriş vakolatlari va yordamçi vakolatlarga bölinadi. Hoz. zamon demokratik davlatlarida S.h.ning asosiy vakolatlari turli toifadagi sudlar zimmasiga yuklanadi.
Özbekiston Respublikasida S.h. ijtimoiy adolat, fuqarolar tinçligi va totuvligi, qonun ustuvorligini ta'minlaşga, inson huquklari va erkinliklarini, korxonalar, muassasalar va taşkilotlarning huquqlari hamda qonuniy manfaatlarini muhofaza etişga karatilgan. Mamlakatimizda S.h.ning konstitutsiyaviyhuquqiy maqomi, tuzilişi va faoliyat yuritişining qonuniy asosi Özbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va Özbekiston Respublikasining «Sudlar töğrisida»gi qonuni va b. qonun hujjatlari bilan belgilanadi. Konstitutsiyada mustahkamlanişiça, «Özbekiston Respublikasida sud hokimiyati qonun çiqaruvçi va ijro etuvçi hokimiyatlardan, siyosiy partiyalardan, boşka jamoat birlaşmalaridan mustaqil holda iş yuritadi» (106modda).
Zayniddin Islomov.
Q.: Sud tizimi
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУД ҲОКИМИЯТИ - ҳокимиятлар бўлиниши қоидасига кўра, давлат ҳокимиятининг алоҳида ва мустақил (қонун чиқарувчи ва ижро этувчи ҳокимиятлар билан бир қатордаги) тармоғи. У ўзида: а) одил судловни амалга ошириш ваколатлари, яъни жиноий, фуқаролик, хўжалик, маъмурий ва конституциявий иш (низо)ларни процессуал, қонун билан белгиланган тартибда кўриб чиқиш ваколатлари йиғиндисини, баъзи мамлакатларда, шунингдек, ҳуқуқ нормаларини изоҳлаш ваколатлари ни, қонун ижодкорлиги ваколатлари ва б. 2даражали ваколатларни; б) юқорида қайд этилган ваколатларни амалга оширувчи давлат органлари тизимини мужассамлаштиради (қ. Суд тизими). С.ғ. ваколатлари асосий — одил судловни амалга ошириш ваколатлари ва ёрдамчи ваколатларга бўлинади. Ҳоз. замон демократик давлатларида С.ҳ.нинг асосий ваколатлари турли тоифадаги судлар зиммасига юкланади.
Ўзбекистон Республикасида С.ҳ. ижтимоий адолат, фуқаролар тинчлиги ва тотувлиги, қонун устуворлигини таъминлашга, инсон ҳуқуклари ва эркинликларини, корхоналар, муассасалар ва ташкилотларнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатларини муҳофаза этишга каратилган. Мамлакатимизда С.ҳ.нинг конституциявийҳуқуқий мақоми, тузилиши ва фаолият юритишининг қонуний асоси Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва Ўзбекистон Республикасининг «Судлар тўғрисида»ги қонуни ва б. қонун ҳужжатлари билан белгиланади. Конституцияда мустаҳкамланишича, «Ўзбекистон Республикасида суд ҳокимияти қонун чиқарувчи ва ижро этувчи ҳокимиятлардан, сиёсий партиялардан, бошка жамоат бирлашмаларидан мустақил ҳолда иш юритади» (106модда).
Зайниддин Исломов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.