Sudan tillari
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 690-b. — ziyouz.com
Sudan tillari — afrikaşunoslikda 20-a.ning 1-yarmida qöllangan va Sudan geografik mintaqasida — Sahroi Kabirning jan.dagi hududdan ğarbda, Gvineya qirğoqlaridan şarqda Efiopiya toğliklarigaça tarqalgan tillarni belgilovçi tasnifiy termin. «St.» termini 1905 y.da nemis tilşunosi K. Maynxof tomonidan taklif qilingan. U barça afrika tillarini 4 genetik birikma tarzida guruxlaştirgan: hom tillari, St., bantu tillari va som tillari. St. tasnifi, tavsifi va qiyosiy örganilişiga 1910—30 y.larda yana bir nemis olimi D. Vesterman katta hissa qöşadi. Uning tasnifida afrika tillari 3 yirik oilaga (koysan, negr va somhom tillari) bölinib, St. bantu va nilot tillari bilan birgalikda nef tillari oilasiga kiritiladi. St. tarkibida esa 4 yirik guruh: nigrit; mande tillari, turkumli tillar, içki Sudan tillari ajratiladi. 20-a.ning 2-yarmidagi izlanişlar, ayniqsa, amerikalik tilşunos J. Grinberg tasnifi S.t.ning Maynxof va Vesterman tomonidan amalga oşirilgan tasniflari nisbiy ekanligini, St. ga kiritilgan ançagina tillarning boşqa til oilalari va guruhlariga kirişini, şu jihatdan St. ni qayta guruxlaş lozimligini körsatdi. Eng keng tarqalgan St. — malinke va gambara, fula, akan, yoruba, igbo, edo va b. Xausa tili somhom timarita mansub bölsada, unga yonatrofdagi boşka til guruxlari sezilarli ta'sir körsatgan. «St.» termini va tasnifi hanuz nisbiyligiça qolmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУДАН ТИЛЛАРИ — африкашуносликда 20-а.нинг 1-ярмида қўлланган ва Судан географик минтақасида — Саҳрои Кабирнинг жан.даги ҳудуддан ғарбда, Гвинея қирғоқларидан шарқда Эфиопия тоғликларигача тарқалган тилларни белгиловчи таснифий термин. «Ст.» термини 1905 й.да немис тилшуноси К. Майнхоф томонидан таклиф қилинган. У барча африка тилларини 4 генетик бирикма тарзида гурухлаштирган: ҳом тиллари, Ст., банту тиллари ва сом тиллари. Ст. таснифи, тавсифи ва қиёсий ўрганилишига 1910—30 й.ларда яна бир немис олими Д. Вестерман катта ҳисса қўшади. Унинг таснифида африка тиллари 3 йирик оилага (койсан, негр ва сомҳом тиллари) бўлиниб, Ст. банту ва нилот тиллари билан биргаликда неф тиллари оиласига киритилади. Ст. таркибида эса 4 йирик гуруҳ: нигрит; манде тиллари, туркумли тиллар, ички Судан тиллари ажратилади. 20-а.нинг 2-ярмидаги изланишлар, айниқса, америкалик тилшунос Ж. Гринберг таснифи С.т.нинг Майнхоф ва Вестерман томонидан амалга оширилган таснифлари нисбий эканлигини, Ст. га киритилган анчагина тилларнинг бошқа тил оилалари ва гуруҳларига киришини, шу жиҳатдан Ст. ни қайта гурухлаш лозимлигини кўрсатди. Энг кенг тарқалган Ст. — малинке ва гамбара, фула, акан, йоруба, игбо, эдо ва б. Хауса тили сомҳом тимарита мансуб бўлсада, унга ёнатрофдаги бошка тил гурухлари сезиларли таъсир кўрсатган. «Ст.» термини ва таснифи ҳануз нисбийлигича қолмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.