Sudlanuvçi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 691–692-b. — ziyouz.com
Sudlanuvçi — jinoyat protsessida sudga berilgan ayblanuvçi. S. özining nimada ayblanayotganligini biliş; öziga qöyilgan ayblov yuzasidan va işning boşqa har qanday holatlari böyiça körsatuv va tuşuntiriş beriş; öz ona tilidan va tarjimon xizmatidan foydalaniş; himoyaçiga ega böliş va u bilan xoli uçraşiş; öz huquk/garini himoya qilişni şaxsan özi amalga oşiriş; iltimosnoma beriş va rad etiş; dalillar taqdim qiliş; yaraşuv töğrisidagi işlar böyiça, 1-instansiya va apellyatsiya instansiyam sudining majlislarida, sudning ruxsati bilan esa — kassatsiya va nazorat instansiyasi sudining majlislarida iştirok etiş; suriştiruvçi, tergovçi, prokuror va sudning harakatlari hamda qarorlari ustidan şikoyatlar beriş; sud majlisining bayonnomasi bilan tanişiş va u haqda öz mulohazalarini bildiriş; iş böyiça keltirilgan protestlar, apellyatsiya, kassatsiya şikoyatlaridan xabardor böliş va ularga nisbatan e'tirozlar bildiriş huquqiga ega.
S: sudning çaqiruviga binoan hozir bölişi; sud muhokamasida iştirok etişdan boş tortmasligi; dalillarni yöq qiliş, soxtalaştiriş, guvohlarni köndirişga uriniş va b. qonunga xilof harakatlar bilan haqiqatni aniklaşga tösqinlik qilmasligi; öziga nisbatan tanlangan ehtiyot çorasidan kelib çiqadigan talablarni bajarişi; guvohlantiriş, ekspert tekşiruvi uçun namunalar oliş, ekspertiza ötkaziş uçun tibbiy muassasaga joylaştiriş haqidagi sudning ajrimlari hamda boşqa protsessual qarorlari ijro etilişiga tösqinlik kilmasligi; sud majlisi vaqtida tartibga rioya etişi şart. Ayblov hukmi çiqarilib, xukm qonuniy kuçga kirgandan söng S. mahkum, oklov hukmi çiqarilganda esa oklangan deb ataladi.
Ğafur Abdumajidov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУДЛАНУВЧИ — жиноят процессида судга берилган айбланувчи. С. ўзининг нимада айбланаётганлигини билиш; ўзига қўйилган айблов юзасидан ва ишнинг бошқа ҳар қандай ҳолатлари бўйича кўрсатув ва тушунтириш бериш; ўз она тилидан ва таржимон хизматидан фойдаланиш; ҳимоячига эга бўлиш ва у билан холи учрашиш; ўз ҳуқук/гарини ҳимоя қилишни шахсан ўзи амалга ошириш; илтимоснома бериш ва рад этиш; далиллар тақдим қилиш; ярашув тўғрисидаги ишлар бўйича, 1-инстанция ва апелляция инстанциям судининг мажлисларида, суднинг рухсати билан эса — кассация ва назорат инстанцияси судининг мажлисларида иштирок этиш; суриштирувчи, терговчи, прокурор ва суднинг ҳаракатлари ҳамда қарорлари устидан шикоятлар бериш; суд мажлисининг баённомаси билан танишиш ва у ҳақда ўз мулоҳазаларини билдириш; иш бўйича келтирилган протестлар, апелляция, кассация шикоятларидан хабардор бўлиш ва уларга нисбатан эътирозлар билдириш ҳуқуқига эга.
С: суднинг чақирувига биноан ҳозир бўлиши; суд муҳокамасида иштирок этишдан бош тортмаслиги; далилларни йўқ қилиш, сохталаштириш, гувоҳларни кўндиришга уриниш ва б. қонунга хилоф ҳаракатлар билан ҳақиқатни аниклашга тўсқинлик қилмаслиги; ўзига нисбатан танланган эҳтиёт чорасидан келиб чиқадиган талабларни бажариши; гувоҳлантириш, эксперт текшируви учун намуналар олиш, экспертиза ўтказиш учун тиббий муассасага жойлаштириш ҳақидаги суднинг ажримлари ҳамда бошқа процессуал қарорлари ижро этилишига тўсқинлик килмаслиги; суд мажлиси вақтида тартибга риоя этиши шарт. Айблов ҳукми чиқарилиб, хукм қонуний кучга киргандан сўнг С. маҳкум, оклов ҳукми чиқарилганда эса окланган деб аталади.
Ғафур Абдумажидов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.