Suğurta şartnomasi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 804-b. — ziyouz.com
Suğurta şartnomasi - fuqaro yoki yuridik şaxs (suğurta qildiruvçi) bilan suğurta taşkiloti (suğurtalovçi) örtasida vujudga keladigan fuqarolikhuquqiy munosabatlar asosi. Suğurta böyiça majburiyatlar şartnoma tuziş yoki majburiy suğurtani rasmiylaştiriş orqali vujudga keladi. S.ş. yozma şaklda tuzilişi lozim. S.ş. bitta hujjatni tuziş asosida yoki suğurtalovçi tomonidan suğurta qildiruvçiga uning yozma arizasi yoki oğzaki murojaatiga binoan imzolanadi. S.ş.ning şartlarini öz içiga olgan suğurta polisi (guvohnomasi) topşiriş yöli bilan tuzilişi mumkin. Suğurtalovçi şartnoma tuziş çoğida suğurtaning alohida turlari böyiça S.ş.ning özi işlab çiqqan şakllarini qöllaşga hakli.
S.ş.ning muhim şartlari Özbekiston Respublikasi FK da (929modda) belgilab qöyilgan. Mulkiy S.ş.da suğurta qildiruvçi bilan suğurtalovçi örtasida: suğurta obyekti bölgan muayyan molmulk yoxud boşqa mulkiy manfaat töğrisida; yuz berişi ehtimoli tutilib suğurta amalga oşirilayotgan voqea (suğurta hodisasi)ning xususiyati töğrisida; suğurta puli mikdori töğrisida; suğurta tovoni mikdorini aniklaş tartibi haqida, agar şartnomada uni suğurta pulidan oz miqdorda tölaş mumkinligi nazarda tutilgan bölsa; suğurta mukofotining miqdori va uni tölaş muddati; şartnomaning amal qiliş muddati haqida kelişuvga erişilişi lozim. Şaxsiy S.ş.da taraflar örtasida: suğurtalangan şaxs ğaqida; suğurtalangan şaxs hayotida yuz berişi ehtimoli tutilib suğurta amalga oşirilayotgan voqea (suğurta hodisasi)ning xususiyati; suğurta puli mikdori; suğurta mukofotining mikdori va uni tölaş muddatlari; şartnomaning amal qiliş muddati va b. xaqida kelişuvga erişilişi lozim.
S.ş. tuzilayotganda suğurta qildiruvçi öziga ma'lum bölib, suğurta hodisasi yuz berişi ehtimolini va uning yuz berişi tufayli kutilajak zarar mikdori (suğurta xavfi)ni aniqlaş uçun muhim ahamiyatga ega bölgan xrlatlarni suğurtalovçiga xabar ^lişi şart. S.ş. böyiça taraflar öz majburiyatlarini bajarmaganda yoki lozim darajada bajarmaganda qonun hujjatlarida belgilab qöyilgan tartibda va asoslarda javobgar böladi. S.ş. amal qilişining boşlanişi, muddatidan oldin bekor bölişi yoki özözidan haqiqiy hisoblanmasligi hollari qonunda körsatilgan. Umrbod S.ş. 20 yoşdan 70 yoşgaça bölgan fuqarolar bilan tuziladi. 1guruh nogironlari bilan bunday şartnoma tuzilmaydi.
Sotiboldi Boboqulov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУҒУРТА ШАРТНОМАСИ - фуқаро ёки юридик шахс (суғурта қилдирувчи) билан суғурта ташкилоти (суғурталовчи) ўртасида вужудга келадиган фуқароликҳуқуқий муносабатлар асоси. Суғурта бўйича мажбуриятлар шартнома тузиш ёки мажбурий суғуртани расмийлаштириш орқали вужудга келади. С.ш. ёзма шаклда тузилиши лозим. С.ш. битта ҳужжатни тузиш асосида ёки суғурталовчи томонидан суғурта қилдирувчига унинг ёзма аризаси ёки оғзаки мурожаатига биноан имзоланади. С.ш.нинг шартларини ўз ичига олган суғурта полиси (гувоҳномаси) топшириш йўли билан тузилиши мумкин. Суғурталовчи шартнома тузиш чоғида суғуртанинг алоҳида турлари бўйича С.ш.нинг ўзи ишлаб чиққан шаклларини қўллашга ҳакли.
С.ш.нинг муҳим шартлари Ўзбекистон Республикаси ФК да (929модда) белгилаб қўйилган. Мулкий С.ш.да суғурта қилдирувчи билан суғурталовчи ўртасида: суғурта объекти бўлган муайян молмулк ёхуд бошқа мулкий манфаат тўғрисида; юз бериши эҳтимоли тутилиб суғурта амалга оширилаётган воқеа (суғурта ҳодисаси)нинг хусусияти тўғрисида; суғурта пули микдори тўғрисида; суғурта товони микдорини аниклаш тартиби ҳақида, агар шартномада уни суғурта пулидан оз миқдорда тўлаш мумкинлиги назарда тутилган бўлса; суғурта мукофотининг миқдори ва уни тўлаш муддати; шартноманинг амал қилиш муддати ҳақида келишувга эришилиши лозим. Шахсий С.ш.да тарафлар ўртасида: суғурталанган шахс ғақида; суғурталанган шахс ҳаётида юз бериши эҳтимоли тутилиб суғурта амалга оширилаётган воқеа (суғурта ҳодисаси)нинг хусусияти; суғурта пули микдори; суғурта мукофотининг микдори ва уни тўлаш муддатлари; шартноманинг амал қилиш муддати ва б. хақида келишувга эришилиши лозим.
С.ш. тузилаётганда суғурта қилдирувчи ўзига маълум бўлиб, суғурта ҳодисаси юз бериши эҳтимолини ва унинг юз бериши туфайли кутилажак зарар микдори (суғурта хавфи)ни аниқлаш учун муҳим аҳамиятга эга бўлган хрлатларни суғурталовчига хабар ^лиши шарт. С.ш. бўйича тарафлар ўз мажбуриятларини бажармаганда ёки лозим даражада бажармаганда қонун ҳужжатларида белгилаб қўйилган тартибда ва асосларда жавобгар бўлади. С.ш. амал қилишининг бошланиши, муддатидан олдин бекор бўлиши ёки ўзўзидан ҳақиқий ҳисобланмаслиги ҳоллари қонунда кўрсатилган. Умрбод С.ш. 20 ёшдан 70 ёшгача бўлган фуқаролар билан тузилади. 1гуруҳ ногиронлари билан бундай шартнома тузилмайди.
Сотиболди Бобоқулов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.