Sulaymon Buxoriy

Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 700-b. — ziyouz.com

Sulaymon Buxoriy SULAYMON BUXORIY, Şayx Sulaymon Buxoriy Qudratulloh al-Qunduziy (1821 — Buxoro viloyati Qoraköl tumani Qunduz qişloği — 1880) — tilşunos olim, şoir, elçi va sayyoh. Buxoro madrasalarida tahsil olgan. Şarq mamlakatlari böylab sayohat qilgan. 1846 y.da uni Buxoro amiri Nasrullohon Usmonli turk sultonligiga elçi va Istanbuldagi özbek qavmi raisi qilib tayinlagan. Istanbulda köp yillar yaşab, matbaa işlari bilan şuğullangan. Yassaviy, Söfi Olloyor, Umarxonnnng kitoblarini naşr ettirgan. SB. köp yillik ilmiy tadqiqotlarini jamlab, «Luğati çiğatoiy va turki usmoniy» (2 j.li) luğatini tuzgan. Luğat muqaddimasiga 186 misrali «Manzumai çiğatoy» avtobiografik şe'riy asarini kiritgan. Luğatning 1jildi 8 ming sözdan tarkib topgan va Istanbulda naşr etilgan (1882). Örta Osiyo turkiy badiiy adabiyotidan namunalarni öz içiga olgan 2jildi, muallif uni tugallangan deb aytgan bölsada, hozirça topilmagan. S. B. luğati geografiya atamalari va joy nomlari jihatidan ham qimmatli manbadir. Unda Yaqin va Örta Şarqdagi şaharlar va b. aholi maskanlari haqida nodir ma'lumotlar bor.

SB. «Naqşiy» taxallusi bilan şe'rlar yozgan. Turkiy xalqlarning etnografiyasi va xalq oğzaki ijodini töplaş hamda örganiş bilan şuğullangan.

Ad.: Hasanov H., Sayyoh olimlar, T., 1981: N urmatov Ş., Qoraköl taronasi, T., 1996.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

СУЛАЙМОН БУХОРИЙ, Шайх Сулаймон Бухорий Қудратуллоҳ ал-Қундузий (1821 — Бухоро вилояти Қоракўл тумани Қундуз қишлоғи — 1880) — тилшунос олим, шоир, элчи ва сайёҳ. Бухоро мадрасаларида таҳсил олган. Шарқ мамлакатлари бўйлаб саёҳат қилган. 1846 й.да уни Бухоро амири Насруллоҳон Усмонли турк султонлигига элчи ва Истанбулдаги ўзбек қавми раиси қилиб тайинлаган. Истанбулда кўп йиллар яшаб, матбаа ишлари билан шуғулланган. Яссавий, Сўфи Оллоёр, Умархоннннг китобларини нашр эттирган. СБ. кўп йиллик илмий тадқиқотларини жамлаб, «Луғати чиғатоий ва турки усмоний» (2 ж.ли) луғатини тузган. Луғат муқаддимасига 186 мисрали «Манзумаи чиғатой» автобиографик шеърий асарини киритган. Луғатнинг 1жилди 8 минг сўздан таркиб топган ва Истанбулда нашр этилган (1882). Ўрта Осиё туркий бадиий адабиётидан намуналарни ўз ичига олган 2жилди, муаллиф уни тугалланган деб айтган бўлсада, ҳозирча топилмаган. С. Б. луғати география атамалари ва жой номлари жиҳатидан ҳам қимматли манбадир. Унда Яқин ва Ўрта Шарқдаги шаҳарлар ва б. аҳоли масканлари ҳақида нодир маълумотлар бор.

СБ. «Нақший» тахаллуси билан шеърлар ёзган. Туркий халқларнинг этнографияси ва халқ оғзаки ижодини тўплаш ҳамда ўрганиш билан шуғулланган.

Ад.: Ҳасанов Ҳ., Сайёҳ олимлар, Т., 1981: Н урматов Ш., Қоракўл таронаси, Т., 1996.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.