Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Sulaymon Xöjayev

    Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 294-b. — ziyouz.com

    Xöjayev Sulaymon (1893, Toşkent — 1937.20.8, Toşkent viloyati) — ilk özbek kino aktyori, ssenariyçi, kinorejissyor. Özbek kino san'atining asosçilaridan. Hamid Sulaymonovnint otasi. Toşkentdagi «Kökaldoş», Abulqosim madrasalari (1902—1912) va Moskvadagi kinematografiya inti (1927—32)da tahsil körgan. «Turon» teatr tödasi spektakllarida artist sifatida qatnaşgan (1916—17), «Behbudiy» maktabida öqituvçilik qilgan (1927— 32). «Turk adam markaziyat» va «Milliy istiqlol» aksilşöroviy taşkilotlari a'zosi (1917—1921). X.20-y.larning 2-yarmi — 30-y. larning boşlarida yaratilgan dastlabki özbek filmlarida artist («Ravot qaşqirlari», 1926; «Çaçvon», 1927; «Sönggi bek», «Avliyo qizi», 1930; «Tong oddidan», 1933), ssenariy muallifi, rejissyor assistenti va rejissyor sifatida iştirok etgan. Jizzax qözğoloniga bağişlangan «Tong oldidan» filmida 1916 yil xalq qözğolonining şafqatsiz bostirilişi haqqoniy tasvirlangan. Asarda X. ovozsiz kinoning barça tasviriyemotsional imkoniyatlaridan mohirona foydalana oluvçi, montaj san'atini egallagan yetuk ijodkor ekanini namoyiş etgan. X. navbatdagi filmni suratga oliş paytida (1934) hibsga olinib, 6 yillik jazo muddatini ötaş uçun «Malik» lagersziga yuborilgan. Köp utmay, aksilşuroviy targibotda ayblanib, uşa yerda otib taşlangan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ХЎЖАЕВ Сулаймон (1893, Тошкент — 1937.20.8, Тошкент вилояти) — илк ўзбек кино актёри, сценарийчи, кинорежиссёр. Ўзбек кино санъатининг асосчиларидан. Ҳамид Сулаймоновнинт отаси. Тошкентдаги «Кўкалдош», Абулқосим мадрасалари (1902—1912) ва Москвадаги кинематография инти (1927—32)да таҳсил кўрган. «Турон» театр тўдаси спектаклларида артист сифатида қатнашган (1916—17), «Беҳбудий» мактабида ўқитувчилик қилган (1927— 32). «Турк адам марказият» ва «Миллий истиқлол» аксилшўровий ташкилотлари аъзоси (1917—1921). Х.20-й.ларнинг 2-ярми — 30-й. ларнинг бошларида яратилган дастлабки ўзбек фильмларида артист («Равот қашқирлари», 1926; «Чачвон», 1927; «Сўнгги бек», «Авлиё қизи», 1930; «Тонг оддидан», 1933), сценарий муаллифи, режиссёр ассистенти ва режиссёр сифатида иштирок этган. Жиззах қўзғолонига бағишланган «Тонг олдидан» фильмида 1916 йил халқ қўзғолонининг шафқатсиз бостирилиши ҳаққоний тасвирланган. Асарда X. овозсиз кинонинг барча тасвирийэмоционал имкониятларидан моҳирона фойдалана олувчи, монтаж санъатини эгаллаган етук ижодкор эканини намойиш этган. X. навбатдаги фильмни суратга олиш пайтида (1934) ҳибсга олиниб, 6 йиллик жазо муддатини ўташ учун «Малик» лагерьсзига юборилган. Кўп утмай, аксилшуровий таргиботда айбланиб, уша ерда отиб ташланган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.