Sulduz
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 703–704-b. — ziyouz.com
Sulduz SULDUZ, suldus — turklaşgan möğul qabilalardan biri. S.larning katta bir guruhi Çingizxon qöşini tarkibida Daşti Qipçoq va qisman hoz. Özbekiston hududi hamda Afğonistonning şim.ga kelib joylaşgan, keyinçalik Ozarbayjon, Eronga ham ötişgan. Toyjuvutlar qabilasi bilan uruşganda katta yordam berganlari tufayli Çingizxon saroyidagi eng nufuzli amirlar S.lardan bölgan. Ular Mögullar davlati tarkibidagi Movarounnahr, Möğuliston, Xitoy va Eronda xizmat qilişgan. Qönğirotlar amiri Qozoğon (1346—58) vafotidan söng amir Bayon Sulduz bir neça yil Samarqandda hokimlik qilgan, Balx viloyatining bir qismiga S.larning qabila boşliği Öljoy buğo S. rahbarlik qilgan. S.lar Amir Temur va temuriylar davrida ham nufuzga ega bölişgan. Keyinçalik S.lar Şayboniyxon xizmatiga ötadilar. Tojikistonning Baljuvon bekligida S.bolo va S.poyon qişloqlari bölgan. S. nomi özbek qabilalari röyxatiga kiritilgan örta asr manbalarida uçraydi. 16—17-a.larda Slar ötroklaşib, mahalliy xalqdar tarkibiga singib ketgan. Ammo 20-a.ning boşlarida özbek uruğkabilalari orasida S nomi uçramaydi. Çunki bu davrda S.lar Örta Osiyo va Afganistan aholisiga batamom qorişib ketişgan.
Ad.:Karmişeva B. X., Oçerki etniçeskoy istorii yujnix rayonov Tadjikistana i Özbekistana, M., 1976.
Oçil Böriyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУЛДУЗ, сулдус — турклашган мўғул қабилалардан бири. С.ларнинг катта бир гуруҳи Чингизхон қўшини таркибида Дашти Қипчоқ ва қисман ҳоз. Ўзбекистон ҳудуди ҳамда Афғонистоннинг шим.га келиб жойлашган, кейинчалик Озарбайжон, Эронга ҳам ўтишган. Тойжувутлар қабиласи билан урушганда катта ёрдам берганлари туфайли Чингизхон саройидаги энг нуфузли амирлар С.лардан бўлган. Улар Мўгуллар давлати таркибидаги Мовароуннаҳр, Мўғулистон, Хитой ва Эронда хизмат қилишган. Қўнғиротлар амири Қозоғон (1346—58) вафотидан сўнг амир Баён Сулдуз бир неча йил Самарқандда ҳокимлик қилган, Балх вилоятининг бир қисмига С.ларнинг қабила бошлиғи Ўлжой буғо С. раҳбарлик қилган. С.лар Амир Темур ва темурийлар даврида ҳам нуфузга эга бўлишган. Кейинчалик С.лар Шайбонийхон хизматига ўтадилар. Тожикистоннинг Балжувон беклигида С.боло ва С.поён қишлоқлари бўлган. С. номи ўзбек қабилалари рўйхатига киритилган ўрта аср манбаларида учрайди. 16—17-а.ларда Слар ўтроклашиб, маҳаллий халқдар таркибига сингиб кетган. Аммо 20-а.нинг бошларида ўзбек уруғкабилалари орасида С номи учрамайди. Чунки бу даврда С.лар Ўрта Осиё ва Афганистан аҳолисига батамом қоришиб кетишган.
Ад.:Кармишева Б. X., Очерки этнической истории южных районов Таджикистана и Ўзбекистана, М., 1976.
Очил Бўриев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.