Sulfat kislota
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 722-b. — ziyouz.com
Sulfat kislota - H2SO4 2 asosli kuçli kislota. Oddiy şaroitda hidsiz, rangsiz, oğir moysimon suyuqlik; ziçligi 1,83 g/sm3(15° da), qotiş t-rasi 10,45°, qaynaş t-rasi 296,2°. S.k. suvni öziga yutib, köp mikdorda issiklik çiqaradi. Şu sababli uni suyultirişda kislotaga suv qöşiş salbiy oqibatlarga olib keladi (kuçli portlaş sodir bölişi mumkin). S.k.ni suyultiriş uçun uni ozozdan suvga qöşiladi. S.k. ning suvdagi eritmalarini sovitiş yöli bilan uning H2SO4H2O, H2SO42H2O, H2SO44H2O tarkibli gidratlari olingan. S.k. sulfatlar va gidrosulfatlar hosil qiladi. Konsentrlangan S.k. kuçli oksidlovçi. Sulfat angidridning S.k. dagi eritmasi «tutovçi» S.k. yoki oleum nomi bilan yuritiladi. S.k. oltingugurt, oltingugurt kolçedani FeS2, sulfit angidrid SO2 va b. dan ham hosil qilinadi. S.k. kimyo sanoatining muhim mahsuloti. Öğit tayyorlaşda, metallurgiyada, neftni tozalaşda, böyoqçilik sanoatida, sun'iy tolalar, portlovçi moddalar, xlorid kislota olişda, qörğoşinli akkumulyatorlarda elektrolit sifatida va b.da işlatiladi.
S.k. işlab çiqarişdagi zaharli gazlar (SO2 va NO2), şuningdek, SO3 va H2SO4 buğlari ança xavflidir. Şuning uçun qurilmalarni yaxşilab germetiklaş va şamollatiş kerak. S.k. terini kuçli kuydiradi, u bilan işlaganda himoya vositalari (közoynak, rezina qölqop, fartuk, etik)dan foydalaniş zarur.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУЛЬФАТ КИСЛОТА - H2SO4 2 асосли кучли кислота. Оддий шароитда ҳидсиз, рангсиз, оғир мойсимон суюқлик; зичлиги 1,83 г/см3(15° да), қотиш т-раси 10,45°, қайнаш т-раси 296,2°. С.к. сувни ўзига ютиб, кўп микдорда иссиклик чиқаради. Шу сабабли уни суюлтиришда кислотага сув қўшиш салбий оқибатларга олиб келади (кучли портлаш содир бўлиши мумкин). С.к.ни суюлтириш учун уни озоздан сувга қўшилади. С.к. нинг сувдаги эритмаларини совитиш йўли билан унинг H2SO4H2O, H2SO42H2O, H2SO44H2O таркибли гидратлари олинган. С.к. сульфатлар ва гидросульфатлар ҳосил қилади. Концентрланган С.к. кучли оксидловчи. Сульфат ангидриднинг С.к. даги эритмаси «тутовчи» С.к. ёки олеум номи билан юритилади. С.к. олтингугурт, олтингугурт колчедани FeS2, сульфит ангидрид SO2 ва б. дан ҳам ҳосил қилинади. С.к. кимё саноатининг муҳим маҳсулоти. Ўғит тайёрлашда, металлургияда, нефтни тозалашда, бўёқчилик саноатида, сунъий толалар, портловчи моддалар, хлорид кислота олишда, қўрғошинли аккумуляторларда электролит сифатида ва б.да ишлатилади.
С.к. ишлаб чиқаришдаги заҳарли газлар (SO2 ва NO2), шунингдек, SO3 ва H2SO4 буғлари анча хавфлидир. Шунинг учун қурилмаларни яхшилаб герметиклаш ва шамоллатиш керак. С.к. терини кучли куйдиради, у билан ишлаганда ҳимоя воситалари (кўзойнак, резина қўлқоп, фартук, этик)дан фойдаланиш зарур.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.