Sulfgidrid guruhlar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 723–724-b. — ziyouz.com
Sulfgidrid guruhlar (tiol, SH guruxlari) — sulfid kislota H2S (vodorod sulfid)ning qoddiği; nordon tuzlar ğamda organik birikmalar tarkibiga kiradi. S.g.ni sulfid kislota tarkibidagi vodorodning organik radikallar yoki metallarga almaşinişi orqali hosil qiliş mumkin. Mas, kislotaga etilen oksid ta'sir ettirilsa, quyidagi birikmalar vujudga keladi:
Agar kislotadagi vodorod örniga metall almaşinsa, gidrosulfidlar hosil böladi.
S.g. ning öziga xos xususiyati ularning osongina oksidlanib, disulfid —S— S— boğlar hosil qilişi va qaytarilib SH guruxĞhriga aylanişidir. Şu boisdan S.g. oksidlanişqaytariliş reaksiyalariga oson kirişadi.
S.g. saklovçi glyutation (tripeptid), A kofermenti, sistein (aminokislota) va tarkibida uning qoldiğini saqlovçi oqsil moddalar organizmda keçadigan biokimyoviy jarayonlarda muhim rol öynaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУЛЬФГИДРИД ГУРУҲЛАР (тиол, SH гурухлари) — сульфид кислота H2S (водород сульфид)нинг қоддиғи; нордон тузлар ғамда органик бирикмалар таркибига киради. С.г.ни сульфид кислота таркибидаги водороднинг органик радикаллар ёки металларга алмашиниши орқали ҳосил қилиш мумкин. Мас, кислотага этилен оксид таъсир эттирилса, қуйидаги бирикмалар вужудга келади:
Агар кислотадаги водород ўрнига металл алмашинса, гидросульфидлар ҳосил бўлади.
С.г. нинг ўзига хос хусусияти уларнинг осонгина оксидланиб, дисульфид —S— S— боғлар ҳосил қилиши ва қайтарилиб SH гурухҒҳрига айланишидир. Шу боисдан С.г. оксидланишқайтарилиш реакцияларига осон киришади.
С.г. сакловчи глютатион (трипептид), А коферменти, цистеин (аминокислота) ва таркибида унинг қолдиғини сақловчи оқсил моддалар организмда кечадиган биокимёвий жараёнларда муҳим роль ўйнайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.