Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Sulfokislotalar

    Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 725–726-b. — ziyouz.com

    Sulfokislotalar SULFOKISLOTALAR, sulfon kislotalar, RSO,H (R— alifatik, geterotsiklik yoki aromatik qatorning uglevodorod radikali) — tarkibida sulfoguruh (—SO3H) bölgan kislotalar: suvda yaxşi eriydi. S. kislotalik darajasiga köra mineral kislotalarga yaqin.

    S.ning muhim xususiyati öz tarkibidagi sulfoguruhni boşqa funksional guruxlarga almaştira olişidir. Aromatik S. asosiy organik sintezning muhim mahsuloti (mas, fenollar işlab çiqariş.da); azoböyoklar, dorivor moddalar (sulfanilamid moddalar), ion almaştiruvçi smolalar va b. tayyorlaşda işlatiladi. Alifatik S.ning ammoniyli tuzi (sulfonatlar) yuvuvçi moddalar uçun komponent sifatida qöllanadi. Anorganik kimyoda «S.» termini ba'zan tiokislotalar örnida ham işlatiladi. S. radikallarining tabiatiga qarab, boşqa örin almaşgan guruxlar va sulfoguruhning soni bilan sinflanadi. S.ga alkansulfokislotalar, aromatik S, alkilaromatik S, oksisulfokislotalar, aminosulfokislotalar kiradi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    СУЛЬФОКИСЛОТАЛАР, сульфон кислоталар, RSO,H (R— алифатик, гетероциклик ёки ароматик қаторнинг углеводород радикали) — таркибида сульфогуруҳ (—SO3H) бўлган кислоталар: сувда яхши эрийди. С. кислоталик даражасига кўра минерал кислоталарга яқин.

    С.нинг муҳим хусусияти ўз таркибидаги сульфогуруҳни бошқа функционал гурухларга алмаштира олишидир. Ароматик С. асосий органик синтезнинг муҳим маҳсулоти (мас, феноллар ишлаб чиқариш.да); азобўёклар, доривор моддалар (сульфаниламид моддалар), ион алмаштирувчи смолалар ва б. тайёрлашда ишлатилади. Алифатик С.нинг аммонийли тузи (сульфонатлар) ювувчи моддалар учун компонент сифатида қўлланади. Анорганик кимёда «С.» термини баъзан тиокислоталар ўрнида ҳам ишлатилади. С. радикалларининг табиатига қараб, бошқа ўрин алмашган гурухлар ва сульфогуруҳнинг сони билан синфланади. С.га алкансульфокислоталар, ароматик С, алкилароматик С, оксисульфокислоталар, аминосульфокислоталар киради.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.