Sulton
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 705–706-b. — ziyouz.com
Sulton (arab. — hukmdor, podşoh) — 1) musulmon davlatlari boşliqlarining unvoni. 10-a.da islom mamlakatlarida xukmdor S. deb yuritilgan. Şohlar, xonlar va ularning farzandlari ismiga S sözi qöşib aytilgan. Rum sultonligi hukmdorlariga S. unvoni 11 a.ning 30y.laridan berila boşlangan. Mazkur unvonni 1-bölib saljuqiylardan bölgan Töğrulbek 1038 y.da olgan va bu unvon 1055 y. Bağdod zabt etilganidan söng xalifa tomonidan e'tirof etilgan. Usmonli turk hukmdorlari, Xorazmşoxlar, Ğaznaviylar singari mustaqil davlat hukmdorlari ham S. atamasi bilan ifodalangan. Möğul istilosidan keyin Çingizxon xonadonining har bir vakili S. deb atalgan. Temuriylar saltanatida ham keng iste'molda bölgan. Şayboniylarda S. hukmdorlar, sulola vakillariga berilgan. Jan. Arabiston va Ğarbiy Afrikadagi yirik mulkdorlar, ba'zi qabila boşliklari, Hindiston va Indoneziyadagi ayrim hokimlar S. deb nomlangan. Marokaşda 1957 y.gaça, Turkiyada 1922 y.gaça amalda bölgan; 2) kişi ismining tarkibiy qismi. Mas, Sulton Sanjar, Sulton Boyazid, Sulton Muhammad, Xalil Sulton, Ruqiya Sulton va b.
Ad.: Petrosyan Yu.A., Osmanskaya imperiya, Moguhestvo i gibel, M., 1990.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУЛТОН (араб. — ҳукмдор, подшоҳ) — 1) мусулмон давлатлари бошлиқларининг унвони. 10-а.да ислом мамлакатларида хукмдор С. деб юритилган. Шоҳлар, хонлар ва уларнинг фарзандлари исмига С сўзи қўшиб айтилган. Рум султонлиги ҳукмдорларига С. унвони 11 а.нинг 30й.ларидан берила бошланган. Мазкур унвонни 1-бўлиб салжуқийлардан бўлган Тўғрулбек 1038 й.да олган ва бу унвон 1055 й. Бағдод забт этилганидан сўнг халифа томонидан эътироф этилган. Усмонли турк ҳукмдорлари, Хоразмшохлар, Ғазнавийлар сингари мустақил давлат ҳукмдорлари ҳам С. атамаси билан ифодаланган. Мўғул истилосидан кейин Чингизхон хонадонининг ҳар бир вакили С. деб аталган. Темурийлар салтанатида ҳам кенг истеъмолда бўлган. Шайбонийларда С. ҳукмдорлар, сулола вакилларига берилган. Жан. Арабистон ва Ғарбий Африкадаги йирик мулкдорлар, баъзи қабила бошликлари, Ҳиндистон ва Индонезиядаги айрим ҳокимлар С. деб номланган. Марокашда 1957 й.гача, Туркияда 1922 й.гача амалда бўлган; 2) киши исмининг таркибий қисми. Мас, Султон Санжар, Султон Боязид, Султон Муҳаммад, Халил Султон, Руқия Султон ва б.
Ад.: Петросян Ю.А., Османская империя, Могуҳество и гибель, М., 1990.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.