Sulton Ahmadxon
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 707-b. — ziyouz.com
Sulton Ahmadxon SULTON AHMADXON, Olaçaxon (? — 1504) — Möğuliston şarqiy qismining xoni (1487—1504). Çiğatoiylardan. Yunusxonnpnt kenja öğli. Eson Toyşi boşçiligidagi qalmoqlar ustidan 2 marta qozongan ğalabasi va ularni qattiq qirğin qilgani uçun qalmoqlar tomonidan «Qon tökuvçi», «Olaça» yoki «Olaçi», ya'ni «qonxör» deb atalgan. Umar Şayx Mirzo (Boburning otasi) Yunusxonga Toşkent va Sayramni berganida (1487) şahar va viloyatda yaşaşni istamagan möğullar S.A.ni Möğulistonga qoçişga köndirganlar. Otasi uni ta'qib etmagan. S.A. Möğulistonda markaziy hokimiyatga qarşi boş kötargan qabilalar bilan 10 y.ga yaqin kuraşib, nihoyat hokimiyatni mustahkamlab olgan. Qaşqarga egalik qiliş uçun Mirzo Abu Bakr duğlat bilan muvaffaqiyatsiz kuraş olib borgan. Şayboniyxonta qarşi kuraşda yordam beriş uçun akasi Sulton Mahmudxon oldiga, Toşkentga kelgan (1503), Axsi yonidagi jangda ular Şayboniyxon qöşinidan mağlubiyatga uçraşgan, har ikki xon asir olingan. Şayboniyxon ularga şafqat qilib Möğulistonga ketişlariga ruxsat bergan. S.A. Oqsuvda vafot etgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУЛТОН АҲМАДХОН, Олачахон (? — 1504) — Мўғулистон шарқий қисмининг хони (1487—1504). Чиғатоийлардан. Юнусхоннпнт кенжа ўғли. Эсон Тойши бошчилигидаги қалмоқлар устидан 2 марта қозонган ғалабаси ва уларни қаттиқ қирғин қилгани учун қалмоқлар томонидан «Қон тўкувчи», «Олача» ёки «Олачи», яъни «қонхўр» деб аталган. Умар Шайх Мирзо (Бобурнинг отаси) Юнусхонга Тошкент ва Сайрамни берганида (1487) шаҳар ва вилоятда яшашни истамаган мўғуллар С.А.ни Мўғулистонга қочишга кўндирганлар. Отаси уни таъқиб этмаган. С.А. Мўғулистонда марказий ҳокимиятга қарши бош кўтарган қабилалар билан 10 й.га яқин курашиб, ниҳоят ҳокимиятни мустаҳкамлаб олган. Қашқарга эгалик қилиш учун Мирзо Абу Бакр дуғлат билан муваффақиятсиз кураш олиб борган. Шайбонийхонта қарши курашда ёрдам бериш учун акаси Султон Маҳмудхон олдига, Тошкентга келган (1503), Ахси ёнидаги жангда улар Шайбонийхон қўшинидан мағлубиятга учрашган, ҳар икки хон асир олинган. Шайбонийхон уларга шафқат қилиб Мўғулистонга кетишларига рухсат берган. С.А. Оқсувда вафот этган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.