Sumatra
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 727-b. — ziyouz.com
Sumatra — Malay arxipelagining ğarbiy qismidagi orol, Katta Zond o.lari guruhida. Ekvatorning har ikki tomonida joylaşgan. Indoneziya hududi. Mayd. 435 ming km2. Malay arxipelagida kattaligi böyiça Kalimantan o.dan keyin 2örinda. S.ning atrofida mayda orol köp. Ğarbiy qismining relyefi toğli; balçikli vulkanlar, granitli gumbazlar, tektonik botiqlar, karstli yassitoğliklar bor. Eng baland joyi 3800 m. Şarqiy qismi botqokli allyuvial tekislik. Iklimi ekvatorial, sernam iqlim. Örtaça oylik tra tekisliklarda 25—27°. Yillik yoğin 1500 — 3000 mm, toğlarda 4000 mm dan ziyod. Dare va köl köp. Tekisliklar tropik örmonlar, sohil qismi mangra çakalakzorlari bilan krplangan. Toğlarda doim yaşil dub, kaştan, lavr, igna bargli daraxtlar usadi. Foydali kazilmalardan neft, tabiiy gaz, kömir qazib olinadi. Asosiy qişloq xöjaligi. ekini — şoli. Kauçukli daraxtlar, kokos palmasi, kofe, çoy plantatsiyalari bor. Baliqovlanadi. 17-a.gaça S. hududida mustaqil davlatlar bölgan. 17-a.dan 20-a. boşlarigaça golland mustamlakaçilariga tobe bölgan. Indoneziya Respublikasi taşkil topgaç, S. uning tarkibiga qöşildi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУМАТРА — Малай архипелагининг ғарбий қисмидаги орол, Катта Зонд о.лари гуруҳида. Экваторнинг ҳар икки томонида жойлашган. Индонезия ҳудуди. Майд. 435 минг км2. Малай архипелагида катталиги бўйича Калимантан о.дан кейин 2ўринда. С.нинг атрофида майда орол кўп. Ғарбий қисмининг рельефи тоғли; балчикли вулканлар, гранитли гумбазлар, тектоник ботиқлар, карстли ясситоғликлар бор. Энг баланд жойи 3800 м. Шарқий қисми ботқокли аллювиал текислик. Иклими экваториал, сернам иқлим. Ўртача ойлик тра текисликларда 25—27°. Йиллик ёғин 1500 — 3000 мм, тоғларда 4000 мм дан зиёд. Даре ва кўл кўп. Текисликлар тропик ўрмонлар, соҳил қисми мангра чакалакзорлари билан крпланган. Тоғларда доим яшил дуб, каштан, лавр, игна баргли дарахтлар усади. Фойдали казилмалардан нефть, табиий газ, кўмир қазиб олинади. Асосий қишлоқ хўжалиги. экини — шоли. Каучукли дарахтлар, кокос пальмаси, кофе, чой плантациялари бор. Балиқовланади. 17-а.гача С. ҳудудида мустақил давлатлар бўлган. 17-а.дан 20-а. бошларигача голланд мустамлакачиларига тобе бўлган. Индонезия Республикаси ташкил топгач, С. унинг таркибига қўшилди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.