Sumsarşertoğ toğlari
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 729-b. — ziyouz.com
Sumsarşertoğ toğlari - Qaşqadaryo havzasining yuqori qismidagi toğlar. Zarafşon va Hisor tizmalarini tutaştiradi. Şim.da Jinnidaryo, jan. va jan.şarqsa Oqsuv daryolari oraliğida joylaşgan. Toğlarni birbiridan Qorasuv daryosi (Oqsuvning
öng irmoği) ajratadi. S.Ş.t. kenglik böylab çözilgan. Eng baland joyi 2262 m. Tizmalarda Birdak (1647 m), Sangtor kabi dovonlar mavjud bölib, ular Oqsuv, Jinnidaryo, Qaşqadaryo vodiylarini birbiri bilan boğlaydi. Tektonik jihatidan antiklinal struktura, silur, devon, bör, paleogen davrlari slanets, qumtoş, konglomerat, ohaktoş, gil, gips, diorit, granit, granodiorit tog jinslaridan tuzilgan. Iklimi tog iqlimi, yillik yoğin 600—700 mm, dare tarmoklari ziç. Töq böz, toğ jigarrang, toğ ötloq tuproqlar, balandtoğ ösimliklari, efemerlar, buğdoyiq, betaga, toğ arpa ösimliklari, butalar, siyrak örmonlar tarqalgan. Toğ yon bağirlari, asosan, yaylov sifatida foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУМСАРШЕРТОҒ ТОҒЛАРИ - Қашқадарё ҳавзасининг юқори қисмидаги тоғлар. Зарафшон ва Ҳисор тизмаларини туташтиради. Шим.да Жиннидарё, жан. ва жан.шарқца Оқсув дарёлари оралиғида жойлашган. Тоғларни бирбиридан Қорасув дарёси (Оқсувнинг
ўнг ирмоғи) ажратади. С.Ш.т. кенглик бўйлаб чўзилган. Энг баланд жойи 2262 м. Тизмаларда Бирдак (1647 м), Сангтор каби довонлар мавжуд бўлиб, улар Оқсув, Жиннидарё, Қашқадарё водийларини бирбири билан боғлайди. Тектоник жиҳатидан антиклиналь структура, силур, девон, бўр, палеоген даврлари сланец, қумтош, конгломерат, оҳактош, гил, гипс, диорит, гранит, гранодиорит тог жинсларидан тузилган. Иклими тог иқлими, йиллик ёғин 600—700 мм, даре тармоклари зич. Тўқ бўз, тоғ жигарранг, тоғ ўтлоқ тупроқлар, баландтоғ ўсимликлари, эфемерлар, буғдойиқ, бетага, тоғ арпа ўсимликлари, буталар, сийрак ўрмонлар тарқалган. Тоғ ён бағирлари, асосан, яйлов сифатида фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.