Surdopedagogika
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 744–745-b. — ziyouz.com
Surdopedagogika (lot. surdus kar va pedagogika) — defektologiya tarmoği; kar yoki zaif eşituvçi bolalarni maxsus öqitiş va tarbiyalaş masalalarini işlab çiqadi. S. ga kar yoki zaif eşituvçi bolalarni öqitiş nazariyasi tarixi, kar va zaif eşituvçi bolalarning psixologik rivojlaniş, öquv fanlarini öqitiş, talaffuzni örgatiş va «lab bilan öqiş», mehnatga örgatiş, tarbiyaviy işlar metodikalari kiradi. S. kar yoki zaif eşituvçi bolalarning rivojlaniş xususiyatlarini örganib, maxsus öquvtarbiya jarayoni tuzilişining asoslarini, maxsus öquvtarbiya muassasalarini taşkil etiş tartibkridalarini işlab çiqadi. Fan asoslarini örganiş bilan zaif eşituvçi bolalarda oğzaki nutq şakllanib boradi. Zaif eşituvçilarga oğzaki nutqni örgatiş uçun sözlar talaffuz qilinganda nutq organlarining harakati körsatiladi. Şu harakatlarga qarab zaif eşituvçilar tovuş va sözlarni ajratib olişga, ya'ni «labga qarab öqişga» örganadi. Nutq harakatlarini takrorlaşga örgangan zaif eşituvçilar gapiriş imkoniyatiga ega böladilar. Şuningdek, karlar maxsus öquv alifbosi — daktilologiyatsan foydalanib gapirişlari ham mumkin. Maxsus ta'lim şaroitida öquvçilarda i. ç. faoliyatining malaka va könikmalari ğosil qilinadi va normal hayotga tayyorlanadi. S. otolaringologiya, akustika, logopediya, umumiy ped., tilşunoslik, psixologiya, fiziologiya bilan uzviy boğliq. S. böyiça i.t.lar Özbekistonda Toşkent ped. universitetining defektologiya ftida olib boriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУРДОПЕДАГОГИКА (лот. surdus кар ва педагогика) — дефектология тармоғи; кар ёки заиф эшитувчи болаларни махсус ўқитиш ва тарбиялаш масалаларини ишлаб чиқади. С. га кар ёки заиф эшитувчи болаларни ўқитиш назарияси тарихи, кар ва заиф эшитувчи болаларнинг психологик ривожланиш, ўқув фанларини ўқитиш, талаффузни ўргатиш ва «лаб билан ўқиш», меҳнатга ўргатиш, тарбиявий ишлар методикалари киради. С. кар ёки заиф эшитувчи болаларнинг ривожланиш хусусиятларини ўрганиб, махсус ўқувтарбия жараёни тузилишининг асосларини, махсус ўқувтарбия муассасаларини ташкил этиш тартибкридаларини ишлаб чиқади. Фан асосларини ўрганиш билан заиф эшитувчи болаларда оғзаки нутқ шаклланиб боради. Заиф эшитувчиларга оғзаки нутқни ўргатиш учун сўзлар талаффуз қилинганда нутқ органларининг ҳаракати кўрсатилади. Шу ҳаракатларга қараб заиф эшитувчилар товуш ва сўзларни ажратиб олишга, яъни «лабга қараб ўқишга» ўрганади. Нутқ ҳаракатларини такрорлашга ўрганган заиф эшитувчилар гапириш имкониятига эга бўладилар. Шунингдек, карлар махсус ўқув алифбоси — дактилологияцан фойдаланиб гапиришлари ҳам мумкин. Махсус таълим шароитида ўқувчиларда и. ч. фаолиятининг малака ва кўникмалари ғосил қилинади ва нормал ҳаётга тайёрланади. С. отоларингология, акустика, логопедия, умумий пед., тилшунослик, психология, физиология билан узвий боғлиқ. С. бўйича и.т.лар Ўзбекистонда Тошкент пед. университетининг дефектология фтида олиб борилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.