Surxondare viloyati arxeologiya muzeyi

Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 766–767-b. — ziyouz.com

Surxondare viloyati arxeologiya muzeyi SURXONDARE VILOYATI ARXEOLOGIYA MUZEYI, Termiz arxeologiya muzeyi — Markaziy Osiyoda yagona bölib, Termiz ş.ning 2500 yilligini nişonlaş munosabati bilan taşkil etilgan (1998). Muzey binosi 100 ming eksponatni öz zahiralarida saklaş imkoniyatiga ega. Surxondaryo viloyat ölkaşunoslik muzeyining arxeologiya fondiga tegişli 8430 ta, numizmatika fondiga tegişli 5000 ta eksponat muzey hisobiga ötkazilgan. Hoz. kunga kelib, 10 mingdan ziyod arxeologik aşyoviy topilmalar, 9000 dan ortiq numizmatika fondiga oid turli davrlarga xos tangalar mavjud. Muzey fondidagi eksponatlarning umumiy soni kariyb 20 mingga yetdi. 16 ming asar saqlanadigan ilmiy kutubxona fondi qam muzey tasarrufida (2004).

Muzey binosi ustunli peşayvon (galereya) tarzida qurilgan. Kiriş zalidan körgazmalar qöyilgan quyidagi 9 ta zalga ötiladi: 1) Surxon vohasi toş davrida (mil. av. 100—3ming yilliklar); 2) Surxon vohasi jez davrida (mil. av. 3—1ming yillik boşlari); 3) Kds. Baqtriya madaniyati (mil. av. 1ming yillik boşlari — mil. av. 4-a.); 4) Baqtriyaning makedoniyalik Iskandar va ellinistik davlatlar davri madaniyati (mil. av. 329 y. — mil. av. 2-a. örtalari); 5) Qad. Baqtriyaning Kuşon davri madaniyati (mil. av. 1 — mil. 3-a. lar); 6) Şim. Toxariston ilk örta asrlar davrida (mil. 4—7-a.lar); 7) Şim. Toxariston rivojlangan örta asrlar davrida (9—12-a.lar 1çoragi); 8) Termiz va Çağoniyonning Amir Temur va temuriylar davri madaniyati (1370 y. — 16- a. boşlari); 9) Surxon vohasi 16—20-a. boşlarida.

Zalning örtasida pult bilan boşkariladigan Surxondare viloyatining topografik relyefi, arxeologik yodgorliklar xaritasi, törda esa köhna Termiz ş. qal'asining loiihasi qöyilgan. S.v.a.m. bazasida 2002 y.ning noyab.da Özbekiston muzeylarining ilmiy-amaliy anjumani ötkazildi.

Muzey xalqaro miqyosda ötkaziladigan körgazmalar, anjumanlarda noyob eksponatlari bilan qatnaşiş imkoniyatiga ega.

Samad Şomatov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

СУРХОНДАРЕ ВИЛОЯТИ АРХЕОЛОГИЯ МУЗЕЙИ, Термиз археология музейи — Марказий Осиёда ягона бўлиб, Термиз ш.нинг 2500 йиллигини нишонлаш муносабати билан ташкил этилган (1998). Музей биноси 100 минг экспонатни ўз заҳираларида саклаш имкониятига эга. Сурхондарё вилоят ўлкашунослик музейининг археология фондига тегишли 8430 та, нумизматика фондига тегишли 5000 та экспонат музей ҳисобига ўтказилган. Ҳоз. кунга келиб, 10 мингдан зиёд археологик ашёвий топилмалар, 9000 дан ортиқ нумизматика фондига оид турли даврларга хос тангалар мавжуд. Музей фондидаги экспонатларнинг умумий сони карийб 20 мингга етди. 16 минг асар сақланадиган илмий кутубхона фонди қам музей тасарруфида (2004).

Музей биноси устунли пешайвон (галерея) тарзида қурилган. Кириш залидан кўргазмалар қўйилган қуйидаги 9 та залга ўтилади: 1) Сурхон воҳаси тош даврида (мил. ав. 100—3минг йилликлар); 2) Сурхон воҳаси жез даврида (мил. ав. 3—1минг йиллик бошлари); 3) Кдц. Бақтрия маданияти (мил. ав. 1минг йиллик бошлари — мил. ав. 4-а.); 4) Бақтриянинг македониялик Искандар ва эллинистик давлатлар даври маданияти (мил. ав. 329 й. — мил. ав. 2-а. ўрталари); 5) Қад. Бақтриянинг Кушон даври маданияти (мил. ав. 1 — мил. 3-а. лар); 6) Шим. Тохаристон илк ўрта асрлар даврида (мил. 4—7-а.лар); 7) Шим. Тохаристон ривожланган ўрта асрлар даврида (9—12-а.лар 1чораги); 8) Термиз ва Чағониённинг Амир Темур ва темурийлар даври маданияти (1370 й. — 16- а. бошлари); 9) Сурхон воҳаси 16—20-а. бошларида.

Залнинг ўртасида пульт билан бошкариладиган Сурхондаре вилоятининг топографик рельефи, археологик ёдгорликлар харитаси, тўрда эса кўҳна Термиз ш. қалъасининг лоииҳаси қўйилган. С.в.а.м. базасида 2002 й.нинг нояб.да Ўзбекистон музейларининг илмий-амалий анжумани ўтказилди.

Музей халқаро миқёсда ўтказиладиган кўргазмалар, анжуманларда ноёб экспонатлари билан қатнашиш имкониятига эга.

Самад Шоматов.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.