Suspenziyalar

Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 773-b. — ziyouz.com

Suspenziyalar (lot. suspensio — osmoq) — suyuq dori turi. Tarkibidagi kukun (qattiq zarra körinişidagi) dori moddalari biror suyuklik (suv, glitserin, ösimlik moyi)da muallaq holda turadi. S. dorivor moddalarni ayni eritmada eritib bölmaydigan hollarda tayyorlanadi. S.ni işlatişdan oldin yaxşilab çayqatiladi. S. kondensatlab yoki disperslaş yöli bilan hosil qilinadi.

Qişloq xöjaligida ösimliklarni himoya qilişda purkaş uçun keng qöllanadi. S. dispersion muhit (odatda, suv) va dispers faza — pestitsidning qattiq zarraçalaridan taşkil topadi. Ular yetarli darajada barqaror, ya'ni tayyorlanganidan keyin uzoq vaqtgaça çökmaydigan, purkaladigan sathni yaxşi höllaşi va yopişqoq bölişi kerak. S, odatda, işlatiladigan paytda, qattiq kukun preparatlar — höllanuvçi kukundan tayyorlanadi. Ularning tarkibi (30—90%) pestitsidlar, töldiruvçilar, sirt faol va qöşimça moddalardan iborat. Töldiruvçi modda sifatida köpinça kaolin qöllanadi. Dehqonçilikda tuproqni zararkunanda va kasalliklardan himoya qilişda yoki begona ötlarga qarşi kuraşda işlatiladi. Oltingugurt, akreks, keltan, gardona, tiodan, fozalon va b. insektitsid hamda akaritsidlarning höllanuvçi kukunlaridan tayyorlangan S. keng tarqalgan.

Bir qator texnologik jarayonlarda (qoğoz, lok, böyoq, plastiklar, rezina va b. işlab çiqarişda) S.ning ahamiyati katta.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

СУСПЕНЗИЯЛАР (лот. suspensio — осмоқ) — суюқ дори тури. Таркибидаги кукун (қаттиқ зарра кўринишидаги) дори моддалари бирор суюклик (сув, глицерин, ўсимлик мойи)да муаллақ ҳолда туради. С. доривор моддаларни айни эритмада эритиб бўлмайдиган ҳолларда тайёрланади. С.ни ишлатишдан олдин яхшилаб чайқатилади. С. конденсатлаб ёки дисперслаш йўли билан ҳосил қилинади.

Қишлоқ хўжалигида ўсимликларни ҳимоя қилишда пуркаш учун кенг қўлланади. С. дисперсион муҳит (одатда, сув) ва дисперс фаза — пестициднинг қаттиқ заррачаларидан ташкил топади. Улар етарли даражада барқарор, яъни тайёрланганидан кейин узоқ вақтгача чўкмайдиган, пуркаладиган сатҳни яхши ҳўллаши ва ёпишқоқ бўлиши керак. С, одатда, ишлатиладиган пайтда, қаттиқ кукун препаратлар — ҳўлланувчи кукундан тайёрланади. Уларнинг таркиби (30—90%) пестицидлар, тўлдирувчилар, сирт фаол ва қўшимча моддалардан иборат. Тўлдирувчи модда сифатида кўпинча каолин қўлланади. Деҳқончиликда тупроқни зараркунанда ва касалликлардан ҳимоя қилишда ёки бегона ўтларга қарши курашда ишлатилади. Олтингугурт, акрекс, кельтан, гардона, тиодан, фозалон ва б. инсектицид ҳамда акарицидларнинг ҳўлланувчи кукунларидан тайёрланган С. кенг тарқалган.

Бир қатор технологик жараёнларда (қоғоз, лок, бўёқ, пластиклар, резина ва б. ишлаб чиқаришда) С.нинг аҳамияти катта.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.